HSSR on Partysan Nr2

Ο ''Λόγος'' στην Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία

Ο ''Λόγος'' στην Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία

Σκοπός ή τέλος των πράξεων αλλά και αρχή τους ή αιτία, εκφράζει παράλληλα το μέσο, τη ρύθμιση ή το νόμο που τις διέπει, ενώ αποτελεί και το όνομα της πιο δημοφιλούς ανάμεσά τους, της ομιλίας: τέτοιο είναι το εννοιολογικό ξετύλιγμα του λόγου στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία.

Ο λόγος πρωτοεμφανίζεται ως όρος στα γραπτά προσωκρατικών φιλοσόφων, απ’ τους οποίους σώζονται ελάχιστα αποσπάσματα υπό μορφή ρητών σε έργα μεταγενέστερων συγγραφέων. Οι περισσότεροι από αυτούς συνέγραψαν σε ποιητικό λόγο κοσμογονίες και θείες...

αποκαλύψεις σχετικές με την προέλευση αυτού του κόσμου. Στο έργο του Περί Φύσεως, ο Ηράκλειτος ο Εφέσιος (535-475 π.Χ.) προτρέπει τους ανθρώπους οὐκ ἐμού ἀλλά τοῦ λόγου ἀκούσαντες ὁμολογείν σοφόν ἐστί ἓν τὰ πάντα εἶναι 'είναι σοφό να συμφωνήσετε όχι ακούγοντας εμένα αλλά το λόγο ότι τα πάντα είναι ένα'. Ο λόγος αυτός θεωρείται από τον Ηράκλειτο κοινός και ενιαίος, παρότι οι άνθρωποι συχνά τον αγνοούν και φέρονται σα να διαθέτουν ξεχωριστή, δική τους λογική διὸ δε ἕπεσθαι τῷ ξυνῷ λόγῳ· τοῦ λόγου δ’ ἐόντος ξυνοῦ ζώουσιν οἱ πολλοί ὡς ἰδίαν ἔχοντες φρόνησιν. Αυτή η συμμόρφωση με τον «κοινό λόγο» είναι πολύ κοινή ιδέα στους Στωικούς και μοιάζει δανεισμένη από τον Εφέσιο φιλόσοφο. Αν και ο λόγος αυτός είναι αιώνια τοῦ δὲ λόγου τουδ’ ἐόντος αἰεί, οι άνθρωποι είναι ανίκανοι να τον καταλάβουν και πριν τον ακούσουν και αφού τον ακούσουν για πρώτη φορά ἀξύνετοι γίνονται ἄνθρωποι καὶ πρόσθεν ἢ ἀκούσαι καὶ ἀκούσαντες τὸν πρώτον. Γιατί, ενώ τα πάντα συντελούνται σύμφωνα μ' αυτόν το λόγο γινομένων γὰρ πάντων κατὰ τὸν λόγον τόνδε, αυτοί μοιάζουν άπειροι ακόμα κι όταν αποκτήσουν εμπειρία λέξεων και πράξεων σαν αυτές που εγώ διηγούμαι ἀπείροισιν ἐοίκασιν πειρωμένοι καὶ ἐπέων καὶ ἔργων τοιουτέων ὁκοίων ἐγὼ διηγεῦμαι, όποτε διακρίνω το κάθε τι σύμφωνα με τη φύση του και εκθέτω το πώς έχει κατὰ φύσιν διαιρέων ἕκαστον καὶ φράζων ὅκως ἔχει. Αλλά από τους άλλους ανθρώπους διαφεύγουν όσα πράττουν όταν είναι ξυπνητοί τοὺς δὲ ἄλλους ἀνθρώπους λανθάνει ὁκόσα ἐγερθέντες ποιοῦσιν, ακριβώς όπως λησμονούν όσα πράττουν όταν κοιμούνται ὅκωσπερ ὁκόσα εὕδοντες ἐπιλανθάνονται.

Παρότι ο θεϊκός αυτός λόγος αντηχεί μέσα στον καθένα, δε μπορεί κανείς να τον αναλύσει στο νου του αλλά μόνον να τον αφουγκρασθεί εσωτερικά- είναι εκείνος που σπρώχνει τον άνθρωπο στην αναζήτηση του αληθινού εαυτού του και που από προσωπικότητες όπως ο Σωκράτης κατονομάζεται ως «δαιμόνιο». Και ο ίδιος ο Ηράκλειτος άλλωστε είπε ότι "διερεύνησε τον εαυτό του". Στις περισσότερες περιπτώσεις, όμως, οι άνθρωποι «όταν ακούνε, δεν καταλαβαίνουν και γι αυτό μοιάζουν με κουφούς- σ’ αυτούς ταιριάζει η παροιμία: παρόντες απουσιάζουν» (ἀξύνετοι ἀκούσαντες κωφοῖσιν ἐοίκασι· φάτις αὐτοῖσιν μαρτυρεῖ παρεόντας ἀπεῖναι). Επιπλέον, δείχνουν να αγνοούν εκείνον «με το οποίο πάνω απ’ όλα συναναστρέφονται αδιάκοπα»( ὧ μάλιστα διηνεκῶς ὁμιλούσι, τούτῳ διαφέρονται), το Λόγο που τα κυβερνά όλα (λόγῳ, τῷ τά ὅλα διοικοῦντι)- γι αυτό και «όλα όσα συναντούν καθημερινά τους φαίνονται ξένα» (καὶ οἷς καθ᾽ ἡμέρην ἐγκυροῦσι, ταῦτα αὐτοῖς ξένα φαίνεται). Με αυτή την έννοια, το ανθρώπινο ον δεν κατέχει τη γνώση όπως την κατέχει το θεϊκό (ἦθος ἀνθρώπειον μὲν οὐκ ἔχει γνώμας, θείον δὲ ἔχει) αφού έχει αποστραφεί το θείο Λόγο, όπως πολλοί σύγχρονοι και προγενέστεροι φιλόσοφοι του Ηρακλείτου (πχ ο Πυθαγόρας), τους οποίους κατηγόρησε για τη ματαιοπονία τους και το διασκόρπισμα των ερευνών τους στην κατεύθυνση της πολλαπλότητας της δημιουργίας.

Για την ίδια τη φύση αυτού του λόγου, ο φιλόσοφος αναφέρει πως αυξάνεται από τον εαυτό του- δεν χρειάζεται δηλαδή τη συνεισφορά μιας ανώτερης δύναμης για να αναπτυχθεί- και πως ανήκει στην ψυχή (ψυχῆς ἐστί λόγος ἑαυτόν αὔξων). Εντούτοις, όσο κι αν την εξερευνήσει κανείς, δε θα μπορέσει να βρει τα πέρατά της, γιατί ο «λόγος» της είναι πολύ βαθύς ( ψυχῆς πείρατα ἰών οὐκ ἄν ἐξεύροιο, πάσαν ἐπιπορευόμενος ὁδόν· οὕτω βαθύν λόγον ἔχει), ιδέα που λέγεται ότι πάρθηκε ίσως από την Ορφική διδασκαλία. Έτσι, κατά τον Ηράκλειτο, ο λόγος είναι μια καθαρά εσωτερική ιδιότητα, σοφία, νοημοσύνη, μέτρο και παρόμοια.

Στο ομώνυμο έργο του Παρμενίδη από την Ελέα (Περί Φύσιος), το λέγειν αποτελεί μια από τις τρεις πρωταρχικές δυνάμεις που συνιστούν την ενότητα της ύπαρξης, το 'είναι', το 'νοείν' και το 'λέγειν'. Των τριών τους προηγείται το είναι ως απαραίτητη προϋπόθεση για να υπάρξει το νοείν και τολέγειν, διότι τα όντα καθεαυτά υπάρχουν πριν έρθει ο νους και τα συλλάβει και γίνουν στη συνέχεια περιεχόμενα του έναρθρου λόγου. Εδώ λοιπόν ο λόγος είναι το τελικό στάδιο έκφρασης, η ομιλία, η εξωτερίκευση του νοείν. Ενδέχεται, βέβαια, η σκέψη και ο λόγος να αναφέρονται σε φανταστικά όντα (μη-όντα), για τούτο και είναι χρήσιμο να μην επαφίεται κανείς απόλυτα στις αισθήσεις του προκειμένου να γνωρίσει και να κατανοήσει τον κόσμο αλλά να καταφεύγει στη χρήση του λόγου= λογική δύναμη που ενυπάρχει μέσα του: Μηδέ σ’ ἔθος πολύπειρον ὁδόν κατὰ τήνδε βιάσθω ούτε η πολύπειρη συνήθεια να σ’ εξαναγκάσει να κατευθύνεις σ’ αυτήν την οδό [τον έλεγχο για την ύπαρξη του μη είναι], νωμᾶν ἄσκοπον ὄμμα καὶ ἠχήεσσαν ἀκουήν καὶ γλώσσαν το βλέμμα άσκοπο εδώ κι εκεί να έχεις και την ακοή σου πλήρη από ήχους και να δίδεις ονομασίες χρησιμοποιώντας τυχαία τη γλώσσα, κρίναι δὲ λόγῳ πολύδηριν ἔλεγχον αλλά να κάμεις με τη λογική σου τον περιμάχητον έλεγχο. Με τη σωστή χρήση του λόγου, ο άνθρωπος γίνεται ισόθεος και ανάγεται στον απόλυτο κόσμο του «εόντος». Σ' αυτό το σημείο ο λόγος γίνεται νοημοσύνη, λογισμός, σοφία, όπως και στον Ηράκλειτο.

Η έννοια του λόγου απαντάται και σε αρκετά έργα του Πλάτωνα, πάντοτε όμως ως λογική δύναμη μέσα στον άνθρωπο, ως διάκριση με την οποίαν έχει προικισθεί για να μπορεί να παίρνει ανά πάσα στιγμή ορθές αποφάσεις και να αποφεύγει να ενδώσει σε επιβλαβείς επιθυμίες: τὸ μὲν ᾧ λογίζεται λογιστικόν...τὸ δὲ ᾧ ἐρᾷ τὲ καὶ πεινῇ καὶ διψῇ καὶ περὶ τὰς ἄλλας ἐπιθυμίας ἐπτόηται ἀλόγιστον τὲ καὶ ἐπιθυμητικόν.. (Πολιτεία, d-e). Επιπλέον, ο λόγος, με τη δύναμη της διαλεκτικής, μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο στην «ἀρχή τῶν πάντων», στην αλήθεια: αὐτός ὁ λόγος ἅπτεται τῇ τοῦ διαλέγεσθαι δυνάμει ... ἐπί τὴν τοῦ παντὸς ἀρχὴν ἰών, ἁψάμενος αὐτής... (Πολιτεία, b-c). Όπως τονίζει στη συνέχεια του έργου ο Σωκράτης, τα αληθινά στολίδια τα συλλαμβάνει κανείς με το λόγοκαι τη διάνοια και όχι με την όραση (με τις αισθήσεις): ...τὰ ἐνόντα φέρει, ἃ δὴ λόγῳ καὶ διανοίᾳ ληπτά, ὄψει δὲ οὔ (Πολιτεία, d-e). Ο λόγος, ως διάκριση στον άνθρωπο, τον οδηγεί στη σωφροσύνη, σε αντίθεση με την επιθυμία, που τον άγει υποχρεωτικά στην ύβρη: Δόξης μὲν οὖν ἐπί τὸ ἄριστον λόγῳ ἀγούσης καὶ κρατούσης τῷ κράτει σωφροσύνη ὄνομα· ἐπιθυμίας δὲ ἀλόγως ἑλκούσης ἐπί ἡδονάς καὶ ἀρξάσης ἐν ἡμῖν τῇ ἀρχῇ ὕβρις ἐπωνομάσθη (Φαίδρος, 238Α). Δίνεται μάλιστα η εύστοχη παρομοίωση της ψυχής με άμαξα που σύρεται από δυο άλογα, καθένα απ’ τα οποία εκπροσωπεί το έλλογο και το άλογο (επιθυμητικό) μέρος της- ο ηνίοχος, στη θέα ενός ελκυστικού προσώπου ή αντικειμένου, βρίσκει τον μεν έναν ίππο υπάκουο και εγκρατή, τον δε άλλον ανυπότακτο κι ορμητικό, οπότε αναγκάζεται να τραβήξει τα χαλινάρια για να συγκρατήσει την άμαξα από την άλογη πορεία της (Φαίδρος, 253 D).

Ο λόγος είναι επίσης το τμήμα της νόησης που αντιλαμβάνεται το παντοτινά ον, που δεν έχει γένεση, σε αντιδιαστολή με το μη ον, το μεταβλητό, που γίνεται αντιληπτό μέσω της γνώμης και της άλογης αίσθησης: τί τὸ ὂν ἀεί, γένεσιν δὲ οὐκ ἔχων, καὶ τί τὸ γιγνόμενον μὲν ἀεί, ὂν δὲ οὐδέποτε; τὸ μὲν δὴ νοήσει μετὰ λόγου περιληπτόν, ἀεί κατὰ ταὐτὰ ὄν, τὸ δ’ αὖ δόξῃ μετ’ αἰσθήσεως ἀλόγου δοξαστόν (Τίμαιος, 28α). Το αμετάβλητο, βάσει του οποίου ο Θεός έπλασε το σύμπαν, γίνεται αντιληπτό από το λόγο και τη φρόνηση αλλά και η ανεύρεση της εικόνας που χρησιμοποιήθηκε ως πρότυπο για τη δημιουργία του είναι έργο των κατάλληλων λόγων- συλλογισμών, που, όμοια με το σταθερό ον που ερμηνεύουν, θα πρέπει να είναι αμετάβλητοι: ἄρα τοὺς λόγους, ὧνπέρ εἰσίν ἐξηγηταί, τούτων αὐτών καὶ συγγενείς ὄντας· τοῦ μὲν οὖν μονίμου καὶ βεβαίου καὶ μετὰ νοῦ καταφανοῦς μονίμους καὶ ἀμεταπτώτους... (Τίμαιος, 29 b). Πραγματικά, το αληθινά ον έχει μόνο έναν αληθινό ταιριαστό λόγο, το «είναι», δίχως παρελθόν ή μέλλον, μια και αποτελεί άφθαρτη και αμετάβλητη οντότητα: τῇ δὲ τὸ ἔστιν μόνον κατὰ τὸν ἀληθῆ λόγον προσήκει (Τίμαιος, 38α). Ο λόγος δεν είναι η ομιλία που δημιουργεί όπως στην αρχή της Γένεσης στην Παλαιά Διαθήκη. Η δε ομιλία-λόγος δόθηκε στον άνθρωπο ως μέσο για τη διάδοση της γνώσης που φωλιάζει σε κάθε δημιούργημα και φαινόμενο του σύμπαντος, τα οποία ανακαλύπτει χάρη στις υπόλοιπες αισθήσεις και δεξιότητές του (Τίμαιος, 47c-d). Η ίδια η ψυχή του ανθρώπου κατοικεί στο σώμα σε χωριστά διαμερίσματα- ως λόγος-λογική, καταλαμβάνει το ανώτερο μέρος του (κεφάλι- αυχένα) ενώ ως επιθυμία- αίσθημα το κατώτερο· μάλιστα, το κατώτερο τμήμα των ορμών, διαχωρίζεται και από το αισθηματικό μέσω του διαφράγματος, μια και δεν είναι σε θέση να κατανοήσει καθόλου τα ανώτερα μέρη. (Τίμαιος, 70-71c).

Στο έργο Κρατύλος, όπου ο Πλάτωνας διερευνά το θέμα της προέλευσης των ονομάτων, ο λόγος ταυτίζεται και με την ονομασία ενός πράγματος αλλά και με την πράξη που αφορά τον ορισμό του με βάση την αληθινή του φύση- την πράξη δηλαδή που του αποδίδει το όνομα εκείνο που ταιριάζει στην ουσία του. Γι αυτό, η ονοματοθεσία δεν είναι κάτι αυθαίρετο αλλά πρόκειται για έργο ενός νομοθέτη, γεγονός που καθιστά τον ίδιο το λόγο «νόμο» και πράξη αποδίδουσα τη θεϊκή νομοτέλεια- εκείνος είναι σε θέση να χρησιμοποιήσει τους κατάλληλους φθόγγους που μιμούνται την ουσία των πραγμάτων και τη φανερώνουν (Κρατύλος, 423e). Και πάλι εδώ δεν πρόκειται για το λόγο ως ομιλία που δημιουργεί τα πράγματα- αυτά υπάρχουν και τα αληθινά ονόματα τους δίνονται. Δεν είναι ότι τα ονόματα δημιουργούν ή γίνονται τα πράγματζ. Όποιος, όμως, είναι σε θέση να γνωρίζει τα αληθινά ονόματα, γνωρίζει και τα ίδια τα πράγματα (Κρατύλος, 435 d)- όσο για τα αληθινά ονόματα, δε μπορεί παρά να τέθηκαν από κάποια ανώτερη δύναμη κι όχι από τον άνθρωπο, ώστε να καθίστανται εξ ανάγκης σωστά (Κρατύλος, 438b-c).

Συνέχεια της συζήτησης αυτής περί ονομάτων θα μπορούσε να αποτελεί η εκτενής αναφορά στον «οριστικό λόγο» στα έργα του Αριστοτέλη Περί Ψυχής και Μετά τα Φυσικά. Κατ’ εκείνον, ο λόγος του ορισμού ενός πράγματος δεν πρέπει να δηλώνει μόνο το γεγονός (την ύπαρξή του), όπως κάνουν οι περισσότεροι ορισμοί, αλλά μέσω αυτού να γίνεται φανερή και η αιτία (οὐ γὰρ μόνον τὸ ὅτι δεῖ τὸν ὁριστικόν λόγον δηλοῦν, ὣσπερ οἱ πλεῖστοι τῶν ὁρισμῶν, ἀλλά καὶ τὴν αἰτίαν ἐνυπάρχειν καὶ ἐμφαίνεσθαι, Περί Ψυχής, 413α 15-20). Με βάση αυτό το σκεπτικό, για κάθε πράγμα υπάρχει ένας ορθός ορισμός που αναφέρει την κύρια ιδιότητά του, με άλλα λόγια, ένα όνομα που αγγίζει καθεαυτή την ουσία του. Όσα μέρη του πράγματος είναι φθαρτά, δε θα πρεπε να συμπεριλαμβάνονται στον οριστικό λόγο του, μια και δεν αποτελούν την ουσία του, όπως οι σάρκες και τα οστά που είναι φθαρτά δε συνιστούν τον άνθρωπο και άρα δε θα πρεπε να συμπεριλαμβάνονται στον ορθό ορισμό του. Πρόκειται, στην περίπτωσή τους, για μεταγενέστερα στοιχεία, υλικά όπως τα ονομάζει, που προέκυψαν από τα πρώτα, μη υλικά, που δε φθείρονται και επομένως συνιστούν την ουσία (ὦσθ’ ὅσα μὲν μέρη ὡς ὕλη καὶ εἰς ἃ διαιρείται ὡς ὕλη, ὕστερα· ὅσα δὲ ὡς τοῦ λόγου καὶ τῆς οὐσίας τῆς κατὰ τὸν λόγον, πρότερα ἤ πάντα ἤ ἔνια, Μετά τα Φυσικά, 1035b 12-15). Αυτή η ουσία των όντων και κατά συνέπεια και ο οριστικός λόγος που την εκφράζει, δεν έχουν την ανάγκη υλικής εκδήλωσης για να υπάρξουν ούτε και παύουν να υφίστανται μετά την καταστροφή ακόμα κι όλων των υλοποιήσεών τους- δίνει ένα παράδειγμα με τον κύκλο, που δεν καταστρέφεται ως ουσία έστω κι αν κάποιος σβήσει όλους τους ζωγραφιστούς ή σπάσει όλους τους ξύλινους κύκλους που έχουν κατασκευαστεί. Ο Αριστοτέλης θεωρεί την ύλη ἄγνωστον καθ’ αὑτή, που σημαίνει ότι δε μπορεί να γίνει αντικείμενο μελέτης (Μετά τα Φυσικά, 1035α, 10-11). Όμως, το ίδιο περίπου ισχύει, κατά τα λεγόμενά του, και για τον οριστικό λόγο που, αν και υπαρκτός, δε μπορεί ούτε να εκφωνηθεί, ούτε να αποδειχτεί ούτε να μελετηθεί- βρίσκεται στην ψυχή (ειδητικός λόγος) και απέχει απ’ όλους τους υλικούς χαρακτηρισμούς που της αποδίδονται για να περιγράψουν την ουσία της (Μετά τα Φυσικά, 1036 b- 1040a) καὶ σῳζομένων τῶν λόγων ἐν τῇ ψυχῇ τῶν αὐτῶν οὐκ ἔσται ὁρισμὸς οὔτε ἀπόδειξις.

Πέρα όμως από τη χρήση του λόγου με την έννοια των λέξεων που ορίζουν ένα πράγμα, ο Αριστοτέλης διατηρεί και την πλατωνική σημασία του ως «λογική» ή «λογιστικό μέρος της ψυχής», που αποτελεί θεμελιακό κριτήριο για την εύρεση και εξάσκηση του μέτρου στην ανθρώπινη ζωή, που στη δική του ορολογία αποδίδεται με τον όρο «μεσότητα». Η μεσότητα, προϋπόθεση της ευτυχίας, δε μπορεί να επιτευχθεί παρά μόνο μέσω του ορθού λόγου, που θα υποδείξει στον άνθρωπο σε ποιο βαθμό πρέπει να εκδηλώνει κάθε συναίσθημα ή παρόρμησή του. Μέσω αυτού, προσεγγίζεται η προαίρεση, ουσία της αρετής, που αποτελεί με τη σειρά της γεννήτορα της ευτυχίας (Μεγάλα Ηθικά, 1185b-1186b 30). Οι πράξεις μας είναι σύμφωνες με τον ορθό λόγο όταν το άλογο μέρος της ψυχής (τα πάθη) δεν εμποδίζουν το λογικό της μέρος (το νου) να επιτελέσει το έργο του, όπως οφείλουν να κάνουν άλλωστε, υποτασσόμενα στην υπηρεσία του καλύτερου τμήματος της ψυχής. (ἔστιν οὖν κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον πράττειν, ὅταν τὸ ἄλογον μέρος τῆς ψυχῆς μὴ κωλύῃ τὸ λογιστικόν ἐνεργείν τὴν αὑτοῦ ἐνέργειαν· τότε γὰρ ἡ πρᾶξις ἔσται κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον..., Μεγάλα Ηθικά, 1208α 10-20).

Ευρύτατα χρησιμοποιεί την έννοια 'λόγος' ένας άλλος φιλόσοφος της ιουδαιοχριστιανικής παράδοσης, ο Φίλων ο Αλεξανδρεύς, που έζησε σε μια ελληνόφωνη ιουδαϊκή κοινότητα από το 30π.Χ. μέχρι το 50 μ.Χ. Στα έργα του, ο λόγος προσδιορίζεται ως η σταθεροποιητική αρχή του κόσμου ή η αρετή της ανθρώπινης ψυχής και μοιάζει με τη λέξη «ρήμα» των κειμένων της Αγίας Γραφής. Τα χαρακτηριστικά αυτού του λόγου παραθέτονται στους Νόμους Περί Αλληγορίας(Legum Allegoriae) ως εξής: ὁρᾷς τῆς ψυχῆς τροφῆν οἵα ἐστί λόγος θεοῦ συνεχής, βλέπει κανείς ότι η τροφή της ψυχής είναι τέτοια, ο συνεχής αυτός λόγος του θεού ἐοικώς δρόσῳ κύκλῳ πᾶσαν περιειληφώς καὶ μηδὲν μέρος ἀμέτοχον αὑτοῦ ἐῶν· που περιβάλλει τα πάντα σαν κύκλος δροσιάς, χωρίς να αφήνει τίποτα απέξω φαίνεται δ’ οὐ πανταχοῦ ὁ λόγος οὗτος, ἀλλ’ ἐπ’ ερήμου παθών καὶ κακιῶν, που δε φανερώνεται παντού, αλλά στις ερήμους παθών και κακιών καὶ ἔστι λεπτός νοήσαι τε καὶ νοηθῆναι, καὶ σφόδρα διαυγῆς καὶ καθαρός ὁραθήναι πολύ λεπτός για να τον συλλάβει και να τον κατανοήσει κανείς με το νου, εξαιρετικά διαυγής και διάφανος για να γίνει αντιληπτός με την όραση, καὶ ἔστιν ὡσεὶ κόριον μοιάζοντας με σπόρο κόλιανδρου φασί δὲ οἱ γεωπόνοι τὸ σπέρμα τοῦ κορίου διαιρεθέν εἰς ἄπειρα καὶ τμηθέν καθ’ ἕκαστου τῶν μερῶν που, όπως λένε οι γεωπόνοι, ακόμα κι αν διαιρεθεί σε απειροστά μέρη και κοπεί σε καθένα απ’ αυτά καὶ τμημάτων σπαρέν βλαστάνειν οὕτως, ὡς καὶ τὸ ὅλον ἠδύνατο· καθένα από αυτά είναι σε θέση να αναπαράγει ολόκληρο το φυτό αν σπαρεί, ακριβώς όπως και ο αρχικός σπόρος τοιούτος καὶ ὁ θεοῦ λόγος, καὶ δι’ ὅλων ὠφελητικός καὶ διὰ παντός μέρους και τοῦ τυχόντος τέτοιος είναι και ο λόγος του Θεού, και ολόκληρος ωφέλιμος και σε καθένα τυχαίο τμήμα του(ΙΙΙ, 169-170).

Ως κατὰ ἐβδομάδα κινούμενος τέλειος λόγος (Ι 19-21) αποτελεί την γενεσιουργό αρχή του νου και των αισθήσεων, όταν δε ἐπιγένηται τῇ ψυχῇ, ἐπέχεται ᾑ ἐξάς καὶ ὅσα θνητά ταύτη ποιεῖν δοκεῖ, που σημαίνει ότι υπεισέρχεται ως έβδομο στοιχείο στα έξι θνητά μέρη του κόσμου που εκπροσωπούνται από τις έξι μέρες της δημιουργίας και καταλύει τη θνητότητά τους (Ι 16). Ο άνθρωπος εκπίπτει και απομακρύνεται από το θείο λόγο ενδίδοντας σε ακόρεστες επιθυμίες για ηδονές διαπίπτει γὰρ τότε τῇ ψυχῇ καὶ ὁ σπερματικός καὶ γεννητικός τῶν καλῶν λόγος ὀρθός (ΙΙΙ 150) και η μόνη λύση για την επαναφορά στην πρώτιστη κατάστασή του δεν είναι άλλη από τον "σωφροσύνης λόγον" (ΙΙ 79), ο οποίος μοιάζει με τεχνητό φίδι που κατασκευάζεται ειδικά για να πολεμήσει ενάντια στο φίδι της Εύας (ΙΙ 79) και η λειτουργία του συνίσταται στο να δάκνειν καὶ τιτρώσκειν[...] καὶ αναιρεῖν τὸ πάθος, δηλαδή, να δαγκώνει και να πληγώνει και να καταστρέφει το πάθος (ΙΙ 99).

Ο λόγος μοιάζει να αποτελεί κάτι ανάμεσα σε θεό και ανθρώπους, έναν αρχάγγελο πρεσβευτή που «οὔτε ἀγέννητος ὡς θεός ὤν οὔτε γεννητός ὡς ὑμείς, ἀλλά μέσος τῶν ἄκρων, ἀμφοτέροις ὁμηρεύων»(ΙΙΙ 205-206), που «οὐδέποτε λήγει» (ΙΙΙ 130) και που τρέφει ως «μάννα» (άφθαρτη τροφή) τη «φιλοθεάμονον ψυχήν» (ΙΙΙ 79), που, σε αντίθεση με όσες στρέφονται στα ελκυστικά εγκόσμια αγαθά πρὸς τὰ κρόμυα καὶ τὰ σκόρδα, τὰ περιοδυνώντα τὰς κόρας (ΙΙΙ 79), εκείνη λαχταρά την αλήθεια. Ως ενδιάμεσο σκαλοπάτι μεταξύ θεού και ανθρώπων, ο λόγος δεν αρκεί για να θρέψει ψυχές όπως του Ιακώβ, που μοιάζει να τον έχουν υπερβεί και να τρέφονται απευθείας από το θεό κι όχι από το λόγο, που θεραπεύει απλώς από ασθένειες (πάθη) τον άνθρωποἀλλ’ οὗτοι μὲν εὔχονται θεοῦ λόγου τραφῆναι, ὁ δὲ Ιακώβ καὶ τοῦ λόγου ὑπερκύψας ὑπ’ αὐτοῦ φήσι τρέφεσθαι τοῦ θεοῦ ... ὡραῖος οὕτος ὁ τρόπος, τροφέα τὸν θεόν, οὐχί λόγον, ἡγεῖται, τὸν δὲ ἄγγελον, ὃς ἐστί λόγος, ὥσπερ ἰατρόν κακῶν (ΙΙΙ 177).

Για το παγκόσμιο «σπίτι», το σύμπαν, αιτία υπήρξε η αγαθότητα του δημιουργού, υλικό του τα τέσσερα στοιχεία και όργανο για την υλοποίησή του, ο λόγος του θεού εὑρήσεις ... αἴτιον μὲν αὐτοῦ τὸν θεόν ὑφ’ οὗ γέγονεν, ὕλην δὲ τὰ τέσσερα στοιχεία ἐξ’ ὧν συνεκράθη, ὄργανον δὲ λόγον θεοῦ δι’ οὗ κατεσκευάσθη, τῆς δὲ κατασκευής αἰτίαν τὴν ἀγαθότητα τοῦ δημιουργοῦ (Περί της κατά Μωϋσέα κοσμοποιίας, 127). Εδώ το όργανο είναι μάλλον η ομιλία δια της οποίας ο Θεός δημιουργεί στην αρχή της Γένεσης: όπως, και είπεν ο Θεός 'Γεννηθήτω το φώς' και έγινεν φως. Αλλά, μετά, στην περίπτωση του ανθρώπου, ο λόγος ως όργανο για ευτυχία είναι ο λογισμός, η διάκριση, ο ορθός λόγος, Έτσι λόγον ἡ φύσις δυνατώτατον σύμμαχον ἀνθρώπῳ δημιουργήσασα η φύση δημιούργησε για τον άνθρωπο το λόγο σαν ισχυρότατο σύμμαχο τὸν μὲν αὐτῷ χρῆσθαι δυνάμενον ὀρθώς ἀπέδειξεν εὐδαίμονα καὶ λογικόν ὄντως που όποιον μπορεί να τον χρησιμοποιεί καθιστά ευτυχισμένο και λογικό τὸν δὲ μὴ δυνάμενον ἄλογον τε καὶ κακοδαίμονα εκείνον δε που δε μπορεί, παράλογο και δυστυχή (Περί της κατά Μωϋσέα κοσμοποιίας, 39).

Ο θεϊκός λόγος εμφανίζεται ακόμη ως αναπότρεπτη κινητήριος δύναμη του σύμπαντος την οποία ο άνθρωπος οφείλει να αναγνωρίσει ως τέτοια και να πάψει να θεωρεί τα γεγονότα καρπούς των πράξεών του, αποδεχόμενος τα πάντα χωρίς να αποδίδει μομφές σε άλλους για όσα στην πραγματικότητα δεν είναι ικανοί να επηρεάσουν οὐχ’ ἅττ’ ἂν ἐπιτηδεύεις ἀγαθῶν μετουσίας ἤ κακῶν ἐστίν αἰτία ἀλλ’ ὁ δίοπος καὶ κυβερνήτης τοῦ παντός λόγος θεῖος, ῥᾷον ἄν ἔφερες τὰ συμπίπτοντα παυσάμενος τῶν συκοφαντιῶν καὶ ἐπιγράφειν ἡμῖν ἅ μὴ δυνάμεθα» (Περί των Χερουβίμ, 36). Αυτή η δύναμη του λόγου πραγματοποιεί κυκλικές κινήσεις που οι άνθρωποι αποκαλούν ‘γυρίσματα της τύχης’ χορεύει γὰρ ἐν κύκλῳ λόγος ὁ θείος, ὅν οἱ πολλοί τῶν ἀνθρώπων ὀνομάζουσιν τύχην (Περί της κατά Μωϋσέα κοσμοποιίας, 176). Στην πραγματικότητα, όμως, ο χαρακτηρισμός είναι μάλλον ατυχής, μια και καθόλου αφημένη στην τύχη δεν είναι η εξέλιξη των εγκόσμιων πραγμάτων, καθώς ο θείος λόγος φροντίζει για τη διατήρηση όλων των ισορροπιών μεταξύ των φυσικών δυνάμεων· οὐδὲ γῆ πᾶσα διαλυθήσεται πρὸς παντὸς ὕδατος ούτε όλη η γη δε θα διαλύεται από όλο το νερό, ὅπερ αὐτῆς οἱ κόλποι κεχωρήκασιν το οποίο οι κόλποι της έχουν δεχτεί,οὐδ’ ὑπό ἀέρος σβεσθήσεται πῦρ ούτε από τον αέρα δε θα σβήνει η φωτιά, οὐδ’ ἔμπαλιν ὑπό πυρός ἀήρ ἀναφλεχθήσεται ούτε και από τη φωτιά δε θα αναφλέγεται ο αέρας, τοῦ θείου λόγου μεθόριον τάττοντος αὑτὸν μια και ο θείος λόγος τάσσεται στο σύνορο μεταξύ τους καθάπερ φωνῆεν στοιχείων ἀφώνων όπως το φωνήεν παρεμβαίνει μεταξύ στοιχείων αφώνων (δηλ. των συμφώνων)ἵνα τὸ ὅλον ὥσπερ ἐπί τῆς ἐγγραμμάτου μουσικῆς συνηχήσῃ ώστε το σύνολο να ακουστεί αρμονικά όπως στη σωστή μουσική σύνθεση (Περί φυτουργίας, 121-122). Εδώ ο λόγος είναι αναλογία ή μέτρο.

Ακριβώς για να εισχωρήσει σε ολόκληρο το σύμπαν, σε όλες τις απόψεις της δημιουργίας, ο λόγος πολλαπλασιάζεται και σχηματίζει «ἀρχετύπους καὶ ἀσωμάτους ἀκτίνας τῆς λογικῆς πηγῆς τοῦ τελεσφόρου θεοῦ» που, όσο πλησιάζουν στην εκδηλωμένη δημιουργία, γίνονται αντιληπτές σαν εικόνες των αρχικών αθάνατων λόγων που οι άνθρωποι αποκαλούν από συνήθεια αγγέλους (Περί τους θεοπέμπτους είναι τους ονείρους, 115). Οι περιγραφές θα μπορούσαν να οδηγήσουν στο συμπέρασμα ότι κατονομάζονται «λόγοι» οι θεϊκοί νόμοι, εκπορευόμενοι από τον ένα λόγο, την ενιαία σοφία του Δημιουργού· σε άλλο σημείο πάλι, αποκαλούνται λόγοι οι ψυχές ή η λογική (διάνοια) στο νου του ανθρώπου, με άλλα λόγια, το «εκλεκτότερο», λεπτότερο κομμάτι του εκάστοτε εξεταζόμενου τμήματος της δημιουργίας, που επιλέγεται να επιτελέσει το ρόλο της κεφαλής στο σώμα ψυχαί δ’ εἰσίν ἀθάνατοι οἱ λόγοι οὗτοι. τούτων δὴ τῶν λόγων ἕνα λαβών, ἀριστίνδην ἐπιλεγόμενος τὸν ἀνωτάτῳ καὶ ὡσανεί σώματος ἡνωμένου κεφαλήν πλησίον ἱδρύεται διανοίας τῆς ἑαυτοῦ· καὶ γὰρ αὕτη τρόπον τινὰ τῆς ψυχῆς ἐστί κεφαλή (Περί τους θεοπέμπτους είναι τους ονείρους, Ι 128). Θα τολμούσε κανείς να συσχετίσει αυτή την πολύπλευρη εισχώρηση του λόγου στην υλική δημιουργία με την εισχώρηση του Απολύτου στα πάντα, εκ των οποίων αποτελεί την πολύτιμη ουσία « Εγώ είμαι ο Εαυτός που βρίσκεται στις καρδιές όλων των πλασμάτων. Είμαι η αρχή, η ζωή και το τέλος όλων των όντων. Από τις Γραφές είμαι οι Βεδικοί Ύμνοι. Είμαι η ηλεκτρική ενέργεια στις δυνάμεις της φύσης. Από τις αισθήσεις είμαι ο καταγράφων νους. Και είμαι η νοημοσύνη μέσα σε όλες τις ζωές» (Μπχάγκαβατ Γκίτα, κεφ. 10. στ. 20-42).

Στη λεγόμενη Στωική Διδασκαλία, όπως αυτή διαμορφώθηκε από τους εκπροσώπους της Αρχαίας και Μέσης Στοάς (τέταρτος έως πρώτος προ Χριστού αιώνας), η έννοια του λόγου κατέχει κεντρική θέση. Από τα ελάχιστα σωζόμενα αποσπάσμα του Ζήνωνα, του Χρυσίππου, του Ποσειδώνιου και του Παναίτιου, αλλά κυρίως από τις ποικίλλες αναφορές άλλων συγγραφεών στο έργο τους, συνάγεται το συμπέρασμα πως θεωρούσαν το λόγο τη θεϊκή δημιουργική δύναμη, διαμέσου της οποίας ρυθμίζονται οι λειτουργίες ολόκληρου του σύμπαντος. Ο Θεός βγήκε από την αρχική του απομόνωση και δημιούργησε τα τέσσερα στοιχεία, απ’ όπου προήλθε ολόκληρη η υλική δημιουργία - ενυπάρχει, εντούτοις, και ο ίδιος σε καθένα από τα δημιουργήματά του «όπως στο νεογέννητο εξακολουθεί να υπάρχει σπέρμα» καὶ ὥσπερ ἐν τῇ γονῇ τὸ σπέρμα περιέχεται, οὕτω καὶ τούτων σπερματικόν λόγον ὄντα τοῦ κόσμου ( Διογένης Λαέρτιος, VII, 136). Μάλιστα, ο σπερματικός αυτός λόγος εξατομικεύεται για κάθε είδος της δημιουργίας και καθορίζει ως νόμος όλη του την εξέλιξηἐστί δὲ φύσις ἔξις ἐξ αὑτῆς κινουμένη κατὰ σπερματικούς λόγους ἀποτελούσα τε καὶ συνέχουσα τὰ ἐξ’ αὑτῆς ἐν ὡρισμένοις χρόνοις καὶ τοιαῦτα δρῶσα ἀφ’ οἵων ἀπεκρίθη (Διογένης Λαέρτιος VII,Ζήνων 148-149). Αν και άϋλος, ο λόγος συνυπάρχει με το υλικό μέρος του όντος, το οποίο δεν ποιεί αλλά πάσχει (είναι δηλαδή αποδέκτης της δημιουργίας του λόγου) ἀρχάς εἶναι τῶν ὅλων δύο, τὸ ποιοῦν καὶ τὸ πάσχον, τὸ μὲν οὖν πάσχον εἶναι τὴν ἄποιον οὐσίαν τὴν ὕλην, τὸ δὲ ποιοῦν τὸν ἐν αὐτῇ λόγον τὸν θεὸν (Διογένης Λαέρτιος VII, Ζήνων, 134).

Χάρις στην δύναμη του λόγου, τον «τόνον», το σύμπαν διέπεται απ’ άκρη σ’ άκρη από την αρχή της «συμπαθείας», σύμφωνα με την οποία τα εγκόσμια όντα αλληλεπιδρούν· στη δική του δύναμη οφείλονται και οι ευνομούμενες σχέσεις τους, μια και ο ίδιος εξακολουθεί να διαρρέει το σύμπαν και μετά τη δημιουργία του και να το συντηρεί σε μια νομοτελειακή τάξη, την οποίαν οι στωικοί φιλόσοφοι αποκαλούν «ειμαρμένη»: ἔστι δ’ εἱμαρμένη αἰτία τῶν ὄντων εἰρομένη ἤ λόγος καθ’ ὅν ὁ κόσμος διεξάγεται (Διογένης Λαέρτιος VII, Ζήνων 148-149). Χάρη στην πύρινη υφή του («πυρ τεχνικόν»), ο κοσμικός λόγος συντηρεί και αυξάνει τα πλάσματα, σε αντίθεση με το εγκόσμιο πυρ, το «άτεχνο», που καίει και καταστρέφει· αποτελεί δε μια από τις ποικίλλες εκφράσεις της Φύσης, η οποία «..κινείται μόνη της και δημιουργεί ως πύρινο πνεύμα ή τεχνικόν πύρ» (SVF 2, 1132 κ. ε.) αλλά και «..εκδηλώνεται ως Ψυχή του Κόσμου, Θεός, Πρόνοια, Δημιουργός, Ορθός Λόγος» (SVF 1, 158, 176, SVF 3, 323).

Στην ατομική του διάσταση, ο ίδιος λόγος συνιστά για τον άνθρωπο τον «εν ημίν» λόγο των Στωικών· χάρις στην ομοιότητά τους, ο άνθρωπος μπορεί να βρεθεί σε πλήρη αρμονία με τον κοσμικό λόγο ακολουθώντας απλά την ίδια του τη φύση, που διέπεται από τις αρχές του ατομικού του λόγου (διόπερ πρῶτος ὁ Ζήνων ἐν τῷ Περὶ ἀνθρώπου φύσεως τέλος εἶπε τὸ ὁμολογουμένως τῇ φύσει ζῆν, ὅπερ ἐστὶ κατ' ἀρετὴν ζῆν· ἄγει γὰρ πρὸς ταύτην ἡμᾶς ἡ φύσις, Διογένης Λαέρτιος, Βίοι Φιλοσόφων VII, 87). Ζωή αντίθετη στο Λόγο – Φύση μπορεί να διέπεται μόνο από πάθος, το οποίο συνιστά ὁρμὴ πλεονάζουσα (ἔστι δὲ αὐτὸ τὸ πάθος κατὰ Ζήνωνα ἡ ἄλογος καὶ παρὰ φύσιν ψυχῆς κίνησις ἢ ὁρμὴ πλεονάζουσα, Διογένης Λαέρτιος, Βίοι Φιλοσόφων VII, 101). Ενώ για τα ζώα, το να ζουν σύμφωνα με τη φύση τους ισοδυναμεί με το να ζουν με βάση τις φυσικές ορμές τους, για τα όντα που έχουν λογική (άνθρωποι) δίνεται μια ανώτερη ρύθμιση, δηλαδή ο λόγος=διάκριση, που κάποτε μπορεί και να εναντιώνεται (υπερεπιβάλλεται) στη φυσική ορμή για την "τελειότερη προστασία τους": τούτοις μὲν [στα ζώα] τὸ κατὰ φύσιν ζῆν τῷ κατὰ τὴν ὁρμὴν διοικεῖσθαι. τοῦ δὲ λόγου τοῖς λογικοῖς κατὰ τελειοτέραν προστασίαν δεδομένου, τὸ κατὰ λόγον ζῆν ὀρθῶς γίνεσθαι <τού> τοῖς κατὰ φύσιν. τεχνίτης γὰρ οὕτως ἐπιγίνεται τῆς ὁρμῆς (Διογένης Λαέρτιος VII, 86).

Σημαντικότερη πτυχή αυτής της εναρμόνισης είναι ο σεβασμός απέναντι στα πάντα, εφόσον όλα εμπεριέχουν τον ίδιο το Θεό και εξελίσσονται με βάση την επιθυμία του, όπως αυτή εκδηλώνεται στον ιδιαίτερο σπερματικό λόγο που τα οριοθετεί διόπερ τέλος γίνεται τὸ ἀκολούθως τῇ φύσει ζῆνγι αυτό και γίνεται σκοπός να ζει κανείς σύμφωνα με το φυσικό νόμο, ὅπερ ἐστί κατὰ τε τὴν αὐτοῦ καὶ κατὰ τὴν τῶν ὅλων όπως ακριβώς υπάρχει αυτός μέσα στον ίδιο και σε όλα τα άλλα πλάσματα,οὐδὲν ἐνεργοῦντας ὧν ἀπαγορεύειν εἴωθεν ὁ νόμος ὁ κοινός χωρίς να κάνει τίποτα που να απαγορεύεται από τον κοινό αυτό νόμο, ὅσπερ ἐστίν ὁ ὀρθός λόγος, διὰ πάντων ἐρχόμενος που δεν είναι άλλος από τον κοινό λόγο, τον διερχόμενο από τα πάντα, ὁ αὐτός ὤν τῷ Διί, καθηγεμόνι τούτῳ τῆς τῶν ὄντων διοικήσεως ὄντι ο ίδιος που ενυπάρχει και στο Δία, αποτελώντας τον καθοδηγητή του στη διοίκηση των όντων (Διογένης Λαέρτιος VII, Ζήνων, 88). Σεβόμενος και αποδεχόμενος το λόγο σε κάθε εκδήλωσή του, ο άνθρωπος κατακτά τη στωική αταραξία, ισοδύναμη της μακαριότητας που μνημονεύεται από άλλους φιλοσόφους αλλά και από τη Βεδική Παράδοση. Αρωγός του σε αυτή την προσπάθεια είναι ο ίδιος ο λόγος, που στη δική του περίπτωση (ανθρώπινη ενσωμάτωση) εκδηλώνεται σα δύναμη διάκρισης που οδηγεί στην εκάστοτε ορθή επιλογή ἄλλοι δὲ τινες τῶν ἀρχαιοτέρων Στωικῶν τὸν ορθὸν λόγον κριτήριον [της αληθείας] ἀπολείπουσιν, ὡς ὁ Ποσειδώνιος ἐν τῷ Περί Κριτηρίου φησί» (Διογένης Λαέρτιος VII, Ζήνων, 54). Μέσω αυτού του λόγου-διάκρισης, ο σπερματικός λόγος του ανθρώπου αναπτύσσεται πλήρως κι ανθίζει, αποδίδοντας τον λόγο-καρπό της ανθρώπινης ενσωμάτωσης.

Βιβλιογραφία

1. Πελεγρίνης Θεοδόσιος, Λεξικό της Φιλοσοφίας, Οι Έννοιες, Οι Θεωρίες, τα Ρεύματα και τα Πρόσωπα (εξάγλωσση ορολογία), Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2004.

2. Πλάτωνος Πολιτεία, μτφ Ν. Μ. Σκουτερόπουλου, Πόλις, Αθήνα 2002.

3. Πλάτωνος Κρατύλος, μτφ Φιλολογική Ομάδα Κάκτου, Κάκτος, Αθήνα 1994

4. Πλάτωνος Τίμαιος ή Περί Ατλαντίδος, μτφ Αθανάσιος Τσακνάκης, Βιβλιο...βάρδια Εκδοτική Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 2005.

5. Πλάτωνος Φαίδρος, μτφ Ν. Αχείμαστος, Βιβλιοθήκη Αρχαίων Συγγραφέων «Ι. Ζαχαρόπουλος», Αθήνα.

6. Αριστοτέλους Άπαντα, Τόμος 4 (Μεγάλα Ηθικά, Οικονομικός, Περί Αρετών και Κακιών), μτφ Φιλολογική Ομάδα Κάκτου, Κάκτος, Αθήνα 1993.

7. Αριστοτέλους Περί Ψυχής, μτφ Ι. Σ. Χριστοδούλου, Ζήτρος, Θεσσαλονίκη 1998.

8. Αριστοτέλους, Μετά τα Φυσικά, μτφ Ανδ. Δαλέζιος, Πάπυρος Άπαντα Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, Αθήνα 1975 (2 τόμοι)

9. Jean Brun, Ηράκλειτος, μτφ Σαπφώ Διαμαντή, Μτφ αυθ. κειμένων Πόλυ Γκέκα, Πλέθρον Αθήνα 1987.

10. Καραβίας Α., Ηρακλείτος, Τα Αποσπάσματα, μτφ Ευαγγ. Ρούσσου, Α. Καραβία, Αθήνα 1971.

11. Παρμενίδης ο Ελεάτης, Περί Φύσιος, μτφ Γεώργιος Καραγιάννης, Ζήτρος, Θεσσαλονίκη 2003.

12. Philo I-V, Loeb Classical Library, London 1968

13. Emile Brehier, Les Ιdees Philosophiques et religieuses de Philon d’ Alexandrie, Librairie Alphonse Picard & Fils, Paris 1908.

14. Diogenes Laertius II, Loeb Classical Library, London 1958, Books VI-X.

15. Ioannes Ab Arnim, Stoicorum Veterum Fragmenta, Ιn Aedibus B.G. Teubneri, Lipsiae MCMIII. (3 Volumen).

16. http://tovima.dolnet.gr/data/D2000/D1119/1abc10b.gif

17. http://www.rassias.gr/STOIC29.html

18. http://www.rassias.gr/STOIC2.html

19. http://www.protopapadakis.gr/college%20notes.htm

20. http://www.mikrosapoplous.gr/heracletus/heracletus1.htm

21. http://www.ekivolos.gr/stoikoi%20filosophoi.htm

22. http://www.omhros.gr/Kat/History/Txt/El/MsZ/Zenon.htm

Πηγή

ΟΙ ΚΟΣΜΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ

Τα Κοσμικά επίπεδα εκδήλωσης είναι δέκα, από τα οποία τα 7 είναι γνωστά στον άνθρωπο, συν τα 3 ανώτερα κοσμικά, το Μάνας Ταϊγιάσι, το Ανουπαδάκα και το Αδι.

Το 8^ο επίπεδο είναι ο κοσμικός νους, Μαχάτ ή Μάνας Ταϊγιάσι, που έχει την ίδια φύση με το ανθρώπινο Άτμα, το οποίο βρίσκεται ενσωματωμένο εκεί. Αν και θεωρούνται δύο διαφορετικά επίπεδα, σοφοί όπως ο Πυθαγόρας τα είχαν εντάξει σε ένα μόνο. Το 9^ο επίπεδο ονομάζεται Ανουπαδάκα, που σημαίνει «ο χωρίς Πατέρα». Το 10^ολέγεται Αδι, που σημαίνει το Πρώτο.

Υπάρχει μια τριπλή διαίρεση της ενέργειας στην φύση, της οποίας οι όψεις είναι :

• Κουνταλίνι
• Φοχάτ
• Πράνα

ΗΛΙΟΣ

ΦΟΧΑΤ
Ηλεκτρισμός
Μαγνητισμός,
φως, θερμοκρασία, ήχος, κίνηση

ΠΡΑΝΑ
η Ζωτικότητα

ΚΟΥΝΤΑΛΙΝΙ
ή Οφιούχο Πυρ

Αυτές οι Ενέργειες πηγαίνουν από τον Ηλιακό Λόγο προς την Γη.

Είναι διαφορετικές μεταξύ τους και δεν μπορεί να μεταλλαχθεί η μια στην άλλη, τουλάχιστον σε αυτό το επίπεδο της ύπαρξης.

Η Κουνταλίνι είναι μια Κοσμική σφαίρα, μια κοσμική Δύναμη. Σχετίζεται με τον 1^ο Λόγο ή Παγκόσμια Βούληση.

Το Πράνα συσχετίζεται με την Παγκόσμια Ζωή και τον 2^ο Λόγο και

το Φοχάτ είναι ένα είδος δημιουργικής ώθησης, Παγκόσμιας Διάνοιας ή Παγκόσμιας Δραστηριότητας.

ΦΟΧΑΤ

Ο 3^ος Ηλιακός Λόγος εκπορεύει μια ζωτική εκδήλωση που κατεβαίνει μέσα από όλα τα επίπεδα, διαφοροποιώντας τα άτομα των κατωτέρων επιπέδων, τα οποία θα αναζωογονηθούν από μια δύναμη που ονομάζεται ΦΟΧΑΤ. Ύστερα τα άτομα θα συγκεντρωθούν σε μόρια και σε πιο περίπλοκους συνδυασμούς, μέχρι να σχηματίσουν τα 7 υποεπίπεδα του κάθε επιπέδου.

Η ενέργεια Φοχάτ τα διαιρεί, στρωματοποιεί, σχεδιάζει, οργανώνει την Πρωταρχική Ύλη. Το Φοχάτ είναι ένα είδος δημιουργικής ώθησης, Παγκόσμιας Διάνοιας ή Παγκόσμιας δραστηριότητας. Η Ε.Π.Μπ. την συσχετίζει με το Μπλε χρώμα.

Σύμφωνα με την εσωτερική παράδοση όλα τα επίπεδα του Σύμπαντος αποτελούνται από ορισμένο αριθμό διαφορετικής ποιότητας φυσαλίδων τα οποία δημιουργήθηκαν από την Πνοή μιας Δύναμης που στον αποκρυφισμό λέγεται ΦΟΧΑΤ, ενεργειακή εκδήλωση του Μαχαπουρούσα. Αυτή η δύναμη δημιούργησε τα ενεργειακά πεδία που σχημάτιζαν χωροχρονικές παραμορφώσεις και στροβίλους στον χώρο και έκαναν τις φυσαλίδες να σχηματίζουν σπείρες σε διάφορους σχηματισμούς, χορδές και ενεργειακές κλωστές. Αυτές παλλόμενες και συστρεφόμενες σπειροειδώς, περιστρέφονταν γύρω από τον εαυτό τους και περιφέρονταν οι μικρότερες γύρω από τις μεγαλύτερες δημιουργώντας τις ατομικές υλικές υποστάσεις των διαφόρων Κοσμικών επιπέδων, από το Ανουπαδάκα ως το Αιθεροφυσικό των γνωστών σωματιδίων της Ατομικής Φυσικής.

Έτσι η Δύναμη του Λόγου (η πρώτη Ηχητική Δόνηση - Φοχατική- των Διαμέτρων Χορδών στον Χώρο του Κοσμικού Αυγού ή αλλιώς η πληθωρισμένη φυσαλίδα) διέθεσε τις μικρότερες μονάδες φυσαλίδων σε σπείρες ανά επτά, σχηματίζοντας έλικες πρώτης τάξης,. Αυτές συνθέτουν και ορίζουν το Χώρο του Κοσμικού Αυγού ή το Επίπεδο Αδι, που είναι η Πρωταρχική Μεγάλη Πομφόλυξ όπου μέσα της ξετυλίγεται το Σύμπαν.

Ο Λόγος ύστερα συστρέφει 7 μικρότερες σπείρες γύρω απ’ αυτές της πρώτης τάξης και έτσι σχηματίζονται σπείρες δεύτερης τάξης που θα αποτελέσουν την Κοσμική υπόσταση του Δεύτερου Κοσμικού Επιπέδου, του Ανουπαδάκα με 49 φυσαλίδες στο κάθε άτομο ή Πομφόλυγγα του (Η αιθεροφυσική εκδήλωσή τους είναι οι 49 Μεγάλες ομάδες Γαλαξιών).

Οι έλικες δεύτερης τάξης περιτυλίγονται από άλλες σπείρες που σχηματίζουν την πιο τραχιά ύλη του τρίτου Κοσμικού Επιπέδου ή Μαχάτ, δηλ. της Παγκόσμιας Διάνοιας, όπου ενσωματώνονται οι Μονάδες Άτμα. Εκεί, οι σπείρες αυτές τρίτης τάξης συγκροτούν τις πολλαπλές Ατμικές Μονάδες ή Πομφόλυγες με 2401 φυσαλίδες η καθεμία που αποτελούν την Νοητική ρίζα του Σύμπαντος.

Η διαδικασία συνεχίζεται ώσπου να σχηματιστούν οι σπείρες έκτης τάξης που συγκροτούν τα αναρίθμητα αιθεροφυσικά άτομα -( Αυτά τα αιθεροφυσικά άτομα δεν είναι τα κανονικά άτομα των χημικών στοιχείων, αλλά τα ακρογωνιαία-σωματίδια συστατικά τους, δηλ. τα λεγόμενα Φερμιόνια με τις παραλλαγές τους των Κουάρκ και των λεπτονίων)- ή Πομφόλυγες του 7^ου φυσικού Επιπέδου, το καθένα από τα οποία αποτελείται από σχεδόν 14.000 εκατομμύρια πρωταρχικές φυσαλίδες. Αυτές δηλ. τις φυσαλίδες που γεννήθηκαν στο ομογενές κβαντικό ψευτοκενό του Κοσμικού Χώρου ΑΔΙ μέσα στο Μεγάλο Αυγό Ιρανυαγκάρμπα αμέσως μετά την Πληθωρισμική έκρηξη.

Έτσι, η Πρωταρχική Δύναμη του Μαχαπουρούσα με το «φύσημα» δημιουργεί σ’ όλο το Αυγό διάφορους μικρούς στροβίλους, Πομφόλυγες, ο καθένας από τους οποίους συγκεντρώνει μέσα του 49 φυσαλίδες, σχηματίζοντας τα άτομα του 2^ου Επιπέδου.

Σε μια δεύτερη φάση της Δύναμης αυτή αιχμαλωτίζει σχεδόν το σύνολο των ατόμων - αφήνοντας μόνο μερικά για να θεμελιώσουν το Επίπεδο Ανουπαδάκα- τα διασπάει στις φυσαλίδες που τα συνθέτουν και ύστερα δημιουργεί ξανά στροβίλους - Πομφόλυγες καθένας από τους οποίους σαν Ατμικά άτομα περιέχει μέσα του 49² φυσαλίδες και ούτω καθεξής. Η διαδικασία αυτή επαναλαμβάνεται μέχρις ότου η έκτη Δύναμη να φτιάξει τα άτομα ή στροβίλους - Πομφόλυγες του 7^ου Επιπέδου.

Η εικόνα μοιάζει με δίνες νερού που αναταράσσονται από τον αέρα και δημιουργούν χιλιάδες φυσαλίδες που ενώνονται και μεγαλώνουν, χωρίζονται και διασπώνται με ιλιγγιώδη ταχύτητα.

Τα άτομα ή οι στρόβιλοι του κάθε επιπέδου συνδυάζονται με διάφορους τρόπους, σε διάφορα σχήματα και ποσότητες για να σχηματίσουν τα Υποεπίπεδά τους.

Το Εκδηλωμένο Σύμπαν διαποτίζεται από την δυαδικότητα, η οποία είναι κατά κάποιο τρόπο η ίδια η ουσία της Ύπαρξής του σαν εκδηλωμένο.

Αλλά όπως ακριβώς όπως οι αντίθετοι πόλοι του υποκειμένου και αντικειμένου, του πνεύματος και της ύλης δεν είναι παρά όψεις της Μιας Μονάδας στην οποία συντίθενται, έτσι και στο εκδηλωμένο Σύμπαν υπάρχει «Εκείνο» που συνδέει το πνεύμα με την ύλη, το υποκείμενο με το αντικείμενο. Αυτό το κάτι ονομάζεται από τους αποκρυφιστές Φοχάτ. Είναι η «γέφυρα» μέσω της οποίας οι ιδέες που υπάρχουν στην «Θεία Σκέψη», εντυπώνονται πάνω στην Κοσμική ύλη σαν «Νόμοι της Φύσης».

Είναι η δυναμική ενέργεια της Κοσμικής Ιδεοπλασίας ή από άλλη μεριά είναι το νοήμον μέσο, η καθοδηγητική δύναμη κάθε εκδήλωσης, η θεία σκέψη μεταβιβασμένη και εκδηλωμένη μέσω των Ντχγιάνι-Τσοχάν(Αρχάγγελοι, Σεραφείμ), των δημιουργών του ορατού κόσμου. Έτσι από το Πνεύμα ή Κοσμική Ιδεοπλασία, προέρχεται η Συνείδηση μας, από την Κοσμική Ουσία προέρχονται οι διάφοροι φορείς στους οποίους αυτή η συνείδηση ατομικοποιείται και φτάνει στην αυτοσυνείδηση. Ενώ ο Φοχάτ, στις διάφορες εκδηλώσεις του, είναι ο Μυστηριώδης δεσμός ανάμεσα στον Νου και στην Ύλη, η εμψυχώνουσα αρχή που ηλεκτρίζει κάθε άτομο και του δίνει ζωή.

Όπως στην αρχαιότατη Ελληνική Κοσμογονία, που διαφέρει πολύ από την μετέπειτα μυθολογία, ο Έρως είναι το τρίτο πρόσωπο της πρωταρχικής τριάδας: Χάος, Γαία, Έρως, έτσι και ο Φοχάτ είναι άλλο πράγμα στο ακόμα ανεκδήλωτο Σύμπαν και άλλο στο φαινομενικό κοσμικό σύμπαν. Σε αυτό το τελευταίο είναι η απόκρυφη, ηλεκτρική ζωτική δύναμη, η οποία κάτω από την Θέληση του Δημιουργικού Λόγου, ενώνει και συγκεντρώνει όλες τις μορφές, δίνοντας τους την πρώτη ώθηση που με τον καιρό γίνεται Νόμος. Αλλά στο Ανεκδήλωτο Σύμπαν ο Φοχάτ δεν είναι πια αυτό, ακριβώς όπως ο Έρως δεν είναι το μετέπειτα όμορφο φτερωτό αγγελούδι. Είναι απλώς εκείνη η λανθάνουσα δημιουργική δύναμη μέσω της δράσης της οποίας το Νοούμενο όλων των μελλοντικών πραγμάτων διαιρείται, θα λέγαμε, για να ξαναενωθεί με μια υπεραισθητική πράξη και να εκπορεύσει την δημιουργική ακτίνα.

Είναι η κινητήρια Δύναμη, η ενεργός δύναμη, που αναγκάζει το ΕΝΑ να γίνει ΔΥΟ και ΤΡΙΑ στο Κοσμικό επίπεδο της εκδήλωσης.

Το τριπλό ΕΝΑ διαφοροποιείται στα πολλά και τότε ο Φοχάτ μετατρέπεται σε εκείνη την δύναμη που συγκεντρώνει τα στοιχειακά άτομα και τα κάνει να συσσωρευτούν και να συνδυαστούν. Από το Χάος γεννιέται το Έρεβος και η Νύκτα και κάτω από την δράση του Ερωτά γεννούν με την σειρά τους τον Αιθέρα και την Χίμαιρα., το φως των ανώτερων και το φως των κατώτερων γήινων περιοχών.

Ο Φοχάτ λοιπόν είναι η προσωποποιημένη ηλεκτρική ζωτική δύναμη, η υπερβατική συνδετική Μονάδα όλων των Κοσμικών Ενεργειών, τόσο στα Αόρατα, όσο και στα Εκδηλωμένα πεδία, η δράση της οποίας -σε μια άπειρη κλίμακα- μοιάζει με εκείνη μιας ζωντανής Δύναμης δημιουργημένης από την ΘΕΛΗΣΗ στις εκδηλώσεις εκείνες που το φαινομενικά υποκειμενικό δρα πάνω στο φαινομενικά αντικειμενικό και το ωθεί σε δράση. Ο φοχάτ δεν είναι μόνο το ζωντανό σύμβολο και το δοχείο της δύναμης, αλλά από τους Αποκρυφιστές θεωρείται σαν μια Οντότητα, η οποία δρα πάνω σε δυνάμεις που είναι κοσμικές, ανθρώπινες και γήινες και ασκούν την επιρροή τους αντίστοιχα σε όλα τα πεδία. Στο γήινο επίπεδο η επιρροή του γίνεται αισθητή στην μαγνητική δύναμη και την ενεργό δύναμη που γεννιέται από την ισχυρή επιθυμία του μαγνητιστή. Στο Κοσμικό ενυπάρχει στην κατασκευαστική δύναμη, η οποία στο σχηματισμό των πραγμάτων -από το πλανητικό σύστημα μέχρι μια απλή μαργαρίτα- εκτελεί το σχέδιο που βρίσκεται στο νου της Φύσης , ή στην Θεία σκέψη, σχετικά με την ανάπτυξη και την εξέλιξη του κάθε ιδιαίτερου πράγματος. Μεταφυσικά είναι η αντικειμενοποιημένη σκέψη των θεών, ο Λόγος που έγινε σάρκα και ο αγγελιοφόρος των Κοσμικών και ανθρώπινων Ιδεοπλασιών, η ενεργός δύναμη στην συμπαντική Ζωή. Στην δευτερεύουσα όψη του είναι οι 4 γνωστές μορφές ενέργειας.

Προοπτικές της Φυσικής

Από την μελέτη της ύλης, έχει διαπιστωθεί ότι υπάρχουν τέσσερις διαφορετικοί τύποι συμπεριφοράς που πιστεύεται ότι προκαλούνται από 4 διαφορετικά είδη δυνάμεων. Η ισχυρή πυρηνική δύναμη που είναι η ισχυρότερη από όλες και που εξασκείται π.χ. μεταξύ των πρωτονίων και των νετρονίων που συγκροτούν τον πυρήνα. Η ηλεκτρομαγνητική δύναμη, που ασκείται ανάμεσα σε σώματα που φέρνουν ηλεκτρικό φορτίο. Σ’ αυτήν οφείλεται η συγκρότηση του ατόμου. Την ασθενή πυρηνική δύναμη στην οποία οφείλεται η διάσπαση των σωματιδίων, όπως είναι η β διάσπαση των πυρήνων. Την βαρυτική δύναμη, που εξασκείται μεταξύ των μαζών και που είναι υπεύθυνη π.χ. για τις κινήσεις των άστρων. Αν στην βαρυτική δύναμη αποδώσουμε τιμή 1, τότε η ασθενής πυρηνική δύναμη έχει τιμή 10²⁸, η ηλεκτρομαγνητική δύναμη έχει τιμή 10³⁸ και η ισχυρή πυρηνική δύναμη έχει τιμή 10⁴⁰.

Από την εποχή του Εμπεδοκλή που πρώτος μίλησε για τα βασικά συστατικά τα οποία πίστευε ότι συγκροτούν το σύμπαν (αήρ, ύδωρ, πυρ, γη), το όνειρο του ανθρώπου είναι η κατανόηση της πολυπλοκότητας της φύσης με όσον το δυνατόν λιγότερους ενοποιούς όρους. Από την άποψη αυτή στην ιστορία της φυσικής στέκουν μαζί τρία ονόματα Newton, Maxwell, Einstein, ως οι μεγαλύτεροι συνθέτες και ενοποιοί όλων των εποχών.

Πριν 300 περίπου χρόνια ο Newton ταύτισε και ενοποίησε την γήινη βαρύτητα (την δύναμη που κάνει τα μήλα να πέφτουν) με την ουράνια βαρύτητα (την δύναμη που συγκρατεί τους πλανήτες σε τροχιά γύρω από τον ήλιο)Διακόσια χρόνια αργότερα ο Maxwellενοποίησε τις δυνάμεις του ηλεκτρισμού και του μαγνητισμού. Το 1905 ο Einsteinενοποίησε τον χώρο και τον χρόνο και 11 χρόνια αργότερα κατάφερε να δείξει ότι η Νευτωνική βαρύτητα είναι εκδήλωση της τολμηρής αυτής ενοποίησης. Το μεγάλο όνειρο των φυσικών είναι η ενοποίηση των δυνάμεων της φύσης

Πρόσφατες θεωρίες έχουν ενοποιήσει την ασθενή πυρηνική δύναμη και την ηλεκτρομαγνητική, σε μια δύναμη την ηλεκτρασθενή. Η θεωρία που περιγράφει τις αλληλεπιδράσεις μέσω της ισχυρής πυρηνικής δύναμης είναι η κβαντική χρωματοδυναμική. Νέες δημοφιλείς θεωρίες, όπως οι μεγαλειώδεις ενοποιημένες θεωρίες προσπαθούν να συζεύξουν την κβαντική χρωματοδυναμική με τις ηλεκτρασθενείς δυνάμεις. Ο 4^ος αιθέρας είναι αυτό που φωτογραφίζει η μηχανή κίρλιαν, είναι η ηλεκτρομαγνητική εκπομπή ενός αντικειμένου. την έχουν όλα τα αντικείμενα άσχετα αν είναι ζωντανά ή όχι. Τον 4^ο αιθέρα αιθεροφυσικό-Κάμα Μάνας μπορούμε να τον συγκρίνουμε με την ατομική ενέργεια. Μετά έχουμε τον 3^ο, αιθεροφυσικό - Μάνας. Αυτό στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα της επιστήμης θα αντιστοιχούσε με ελεύθερα σωματίδια, πρωτόνια, ποζιτρόνια, δηλ. αφού διασπαστεί το άτομο.

Πράνα

Εκτός από την Φοχάτ ή τα ενοποιημένα πεδία δύναμης, που ευθύνεται για την Δομή, τις αλληλεπιδράσεις και την Μορφολογία του Σύμπαντος, υπάρχει μια δεύτερη δύναμη η JIVA, ή JIVA- PRANAM, στα σανσκριτικά, που σημαίνει Ζωή. Είναι η Ζωογόνος Δύναμη όλων των Κόσμων, που αποτελεί την Δεύτερη Όψη ή υπόσταση του Παγκόσμιου Λόγου ή Θεού. Ενώ η πρώτη δύναμη, η Φοχάτ, κατασκευάζει τους κόσμους και δομεί τα Επίπεδα και Υποεπίπεδα, η δεύτερη Δύναμη Πράνα, εμπνέει Ζωή στις μορφές. Προέρχεται από τον 2^ο Λόγο και απορροφάται από όλους τους ζωντανούς οργανισμούς ώστε να είναι τέτοιοι. Χωρίς Πράνα δεν υπάρχει ζωή.

Το Ηλιακό Πράνα είναι ένα φωτεινό Πράνα όχι μόνο μεταφυσικά, αλλά και στο φυσικό επίπεδο. Το ΣεληνιακόΠράνα είναι αντίθετο, αλλά συμπληρωματικό του ηλιακού. Οταν στις λαμπερές μέρες δεχόμαστε τις ηλιακές ακτινοβολίες αισθανόμαστε μεγαλύτερη κλίση για πνευματικές δράσεις. Αντίθετα κάτω από την επίδραση της σελήνης αισθανόμαστε πιο ισχυρά τα κατώτερα πάθη, τα ένστικτα. και οι δύο είναι ζωτικές, ενεργειακές ωθήσεις, που έχουν όμως διαφορετική ποιότητα, πολικότητα. Υγεία υπάρχει όταν υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στα 2 πράνα. Μπορούμε να πούμε ότι συνεχώς μας επηρεάζει ένα ηλιακό θετικό πράνα και ένα σεληνιακό αρνητικό πράνα. Το πρώτο μας ανυψώνει, μας καθαρίζει. Το δεύτερο είναι σαν μια κατοπτρική αντανάκλαση της ζωής, δηλ. κάτι που δεν είναι φυσικό, αλλά τεχνητό. Στην Ιστορία της ανθρωπότητας πάντα βρίσκουμε την Σελήνη και την επίδραση της, συσχετισμένη με τον έρωτα, το σεξ τα χαμηλά πάθη, τα βίτσια. αντίθετα ο ήλιος συσχετίστηκε πάντα στους αρχαίους πολιτισμούς με την δύναμη, την ανδρεία, την διάνοια και την αρετή. Το σεληνιακό πράνα είναι αρνητικό γιατί είναι ενέργειες που προέρχονται από έναν νεκρό πλανήτη 3^ης αλυσίδας, είναι ζωικές ενέργειες. Το ηλιακό φως που διοχετεύει το ηλιακό πράνα είναι πιο άμεσο στην δράση πάνω στον άνθρωπο. Το αισθανόμαστε πολύ και άμεσα όταν ενεργεί πάνω στο αιθεροφυσικό σώμα. Το σεληνιακό πράνα μπαίνει από το αστρικό και Κ-Μ σώμα.

Από ένα γαλαξία ως ένα ηλεκτρόνιο η ζωή διεισδύει παντού και εκδηλώνεται σε διαφορετικές διαβαθμίσεις, μερικές από τις οποίες εμείς οι άνθρωποι δεν είμαστε σε θέση να αντιληφθούμε, όπως π.χ. την ζωή ενός ορυκτού ή ενός αστερισμού (γιατί διακρίνουμε από την σχετική μας θέση, ένα πολύ μικρό φάσμα της ζωής, αυτό που λέμε «βιοχημεία του άνθρακα»).

Η Συμπαντική Μια-Ζωή ή Χίβα-Πράναμ δεν έχει ακόμη εντοπιστεί σαν ξεχωριστή Δύναμη από την σημερινή επιστήμη, αν και υποψιάζονται την ύπαρξή της με την Οργόνη που ανακάλυψε ο Β. Ράιχ. Η ενέργεια Πράνα, ή Ghiή Ki για τους Κινέζους σοφούς, δεν ανήκει στο πλαίσιο των τεσσάρων γνωστών δυνάμεων της φυσικής, που οι επιστήμονες προσπαθούν να ενοποιήσουν σε ένα μόνο πεδίο δύναμης. Η Βιοενέργεια, σαν εκπόρευση του 2^ουκοσμικού Λόγου, ωθεί την εξέλιξη της συνείδησης από το ατομικό επίπεδο των χημικών στοιχείων, ως το Μοναδικό Επίπεδο του Αδι, όπου η συνείδηση «βυθίζεται» στο ΕΝΑ-ΠΑΝ, στον Ωκεανό του Πρωταρχικού Χώρου. Κάθε σκέψη, κάθε συναίσθημα, κάθε αόρατη μορφή ως τις λεπτότερες είναι γεμάτη, «φουσκωμένη» από Ζωή.

Κουνταλίνι

Αυτό το Κύμα Ζωής αφού φτάσει στα κατώτερα σημεία υλοποίησης θ’ αρχίσει να ανεβαίνει, για να επιστρέψει στα ύψη από όπου προήλθε. Η δύναμη σε δρόμο ανάβασης και επιστροφής προς την Αρχή, που χρειάζεται την Εμπειρία και την Βούληση του Οντος ονομάζεται ΚΟΥΝΤΑΛΙΝΙ.

Η Κουνταλίνι είναι μια Κοσμική σφαίρα, μια κοσμική δύναμη. Συσχετίζεται με τον 1^ο Λόγο ή Παγκόσμια Βούληση. Η Κουνταλίνι συσχετίζεται με το κόκκινο χρώμα. Ονομάζεται και Φιδίσιο Πυρ, Πύρινο Φίδι ή Μητέρα του Κόσμου Δύσκολα αναγνωρίζεται στην Φυσική Φύση και πιο εύκολα στην Ατμική. Είναι η εκδήλωση του 1^ουκύματος Ζωής του 3^ου Λόγου, που στην κάθοδο είναι φοχάτ και στην άνοδο μεταλλάσσεται σε Κουνταλίνι (Βούληση + Εμπειρία).

Η ενέργεια Κουνταλίνι υπάρχει και στον άνθρωπο. Αυτή η ανθρώπινη Κουνταλίνι είναι που μαζί με την βούληση του ανθρώπου, δηλαδή το πιο μυστικό του όπλο «να - διαρκεί- μέσα- από- το- ξεπέρασμα - των - εμποδίων» του επιτρέπει να ενεργοποιήσει τα τσάκρα του, να αναπτύξει τις αρετές του και να νικήσει καθετί που του στέκεται εμπόδιο μπροστά του. Ο άνθρωπος απορροφά την Κουνταλίνι μέσα από το Βασικό Τσάκρα από το Κέντρο της γης που βρίσκεται μέσα στο «Σιδερένιο μαύρο αυγό» ή κεντρικό Πυρήνα της γης. Είναι μια τεράστια τρομερή δύναμη στην οποία συμμετέχουν εκείνοι που ήδη κατέχουν κάποιο βαθμό Μύησης, δηλ. που αντηχούν στην αρμονία του σύμπαντος

. Στον Αιγυπτιακό Τύπο, όταν ένας Μύστης βλέπει ότι ένας άνθρωπος θέλει το κακό του, δεν πρέπει να του επιτεθεί, αλλά απλώς του αφαιρεί την υποστήριξή του. Αυτή η τόσο σημαντική δύναμη στήριξης είναι η Κουνταλίνι. Το υγρό ενεργειακό Πυρ της Κουνταλίνι κυκλοφορεί σπειροειδώς γύρω και μέσα από την σπονδυλική στήλη, ανεβαίνοντας από τα τρία νάντις Ιντα,(-) Πιγκάλα (+) και Σουσούμνα.

Ο Ιντα είναι η σελήνη και διευκολύνει την κυριαρχία πάνω στα πάθη, Πιγκάλα είναι ο Ηλιος και διευκολύνει την κυριαρχία του νου. Σουσούμνα ο Σείριος και έχει πνευματική φύση. Στην Ινδία συμβολιζόταν με ένα καλάμι μπαμπού με 7 ρόζους και στην Ελλάδα με το Κηρύκειο του Ερμή. KUN : Πρωταρχικός Ηχος, Πρωταρχική Δύναμη, Πύρινο Φίδι. Αυτή η τεράστια ενέργεια υπάρχει κλειδωμένη στο κεντρικό νευρικό σύστημα Αν απελευθερωθεί από την βάση της σπονδυλικής στήλης μπορεί περνώντας μέσα από τον νωτιαίο μυελό να φτάσει στον εγκέφαλο. Βρίσκεται κοιμισμένη στην βάση της σπονδυλικής στήλης.

Αυτές οι ενέργειες πηγαίνουν από τον Ηλιακό Λόγο προς την Γη. Είναι διαφορετικές μεταξύ τους και δεν μπορεί να μεταλλαχτεί η μία στην άλλη, τουλάχιστον σε αυτό το επίπεδο της ύπαρξης. Μεταξύ της ΦΟΧΑΤ και της Κουνταλίνι υπάρχει η ίδια σχέση που έχει ο 3^ος με τον 1^ο Λόγο. Ο πρώτος Λόγος κυβερνάει την εξέλιξη των Φυλών (Μαχατσόχαν) και ο 3^ος (Μανού) τον εφαρμόζει στην πράξη εδώ στην γη γιατί ο Μαχατσόχαν δεν μπορεί να κατέβει παρά στο Βούδι-Μάνας. Ο δεύτερος Λόγος (Βουδισάτβα) βοηθάει τον Μανού σε αυτό το έργο, ζωντανεύοντας τα σώματα που η Φοχάτ διαφοροποίησε.

πηγή

Απολλώνιος ο Τυανέας

Γεννήθηκε στις αρχές του 1ου αιώνα μ.Χ. στα Τύανα της Καπαδοκίας και έμεινε γνωστός ως ο "Απολλώνιος ο Τυανέας". Γι αυτόν τον Έλληνα φιλόσοφο γράφτηκαν πολλά από τους μετέπειτα ιστορικούς, φιλόσοφους και συγγραφείς. Ήταν μία πολύ σημαντική προσωπικότητα που έδρασε καιεπηρέασε σημαντικά την πορεία της εξέλιξης της φιλοσοφικής σκέψης της εποχής του. Αναγνωρίστηκε ως "θείος Άνθρωπος" σχεδόν από όλους τους λαούς της Μεσογείου, στην εποχή του. Αργότερα όμως ξεχνιέται από τον πολύ κόσμο και συντροφεύει μόνο τη σκέψη εκείνων που αφιέρωσαν τη ζωή τους στη φιλοσοφία.

Καταγόταν από πλούσια οικογένεια και οι αναφορές για την γέννησή του είναι γεμάτες από συμβολικά στοιχεία. Αυτό συμβαίνει μόνο σε Ανθρώπους που έπαιξαν πολύ σημαντικό ρόλο στην πορεία της Ανθρώπινης εξέλιξης.

Ο Φιλόστρατος γράφει πως η μητέρα του Απολλώνιου είδε ένα όνειρο λίγο πριν από τη γέννησή του. Της παρουσιάστηκε στο όνειρό της ένας θεός. Όταν τον ρώτησε για το μέλλον του παιδιού το οποίο θα γεννούσε, αυτός της απάντησε: Θα γεννήσεις Εμένα !

- Και ποιός είσαι εσύ τον ρώτησε εκείνη.
- Είμαι ο Π ρ ω τ ε ύ ς, ο θαλάσσιος γέρων.

Πράγματι ο Απολλώνιος, είχε την ικανότητα να προβλέπει το μέλλον σαν τον Πρωτέα, να ελέγχει όλες τις καταστάσεις και να διαφεύγει από κάθε κίνδυνο που συναντούσε.

Η μητέρα του Απολλώνιου, λίγο πριν τον γεννήσει πήγε σ' ένα λιβάδι για να μαζέψει λουλούδια. Εκεί νύσταξε και κοιμήθηκε, ενώ ένα σμήνος λευκών κύκνων την περικύκλωσε με σηκωμένα τα φτερά προς τον ουρανό, κάτω από τον ήχο ενός μελωδικού παιάνα. Καθώς ξυπνούσε από αυτήν την εξαίσια μελωδία γέννησε τον θεόσταλτο Απολλώνιο, χωρίς πόνο. Ταυτόχρονα, ένας κεραυνός σταλμένος από τον Δία έπεσε δίπλα του χωρίς να τον αγγίξει.

Από μικρή ηλικία φανερώθηκαν τα πλούσια χαρίσματά του. Είχε μεγάλη ευφυία, πολύ δυνατή μνήμη και έκφραζε ό,τι διάβαζε με πολύ μεγάλη ευφράδεια. Ο πατέρας του τον έστειλε σε ηλικία 14 χρόνων στην Ταρσό της Κιλικίας, δίπλα στον μεγάλο ρήτορα Ευθύδημο από τη Φοινίκη, για να τον διαπαιδαγωγήσει. Αργότερα πήγε στις Αιγές των Τυάνων, όπου μυήθηκε στη φιλοσοφία του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, του Χρύσιππου, του Επίκουρου και άλλων φιλοσόφων. Δήλωνε θαυμαστής του Πυθαγόρα και έζησε σύμφωνα με τα πρότυπα του Πυθαγορισμού. Δώρισε την έπαυλή του στον τότε Δάσκαλο της Πυθαγόρειας σχολής Εύξενο και από 16 χρονών άρχισε να ζεί πολύ πειθαρχημένα. Δεν έτρωγε κρέας παρά μόνο χόρτα και καρπούς. Έπινε μόνο νερό και απέφευγε οτιδήποτε προερχόταν από ζώα. Μόνιμη κατοικία του ήταν τα Ιερά.

Ο Απολλώνιος ο Τυανέας ήταν ένας πραγματικός φιλόσοφος. Αυτό φαίνεται όχι μόνο από τις Διδασκαλίες που διέδωσε, άλλα κυρίως από τον τρόπο που τις εφάρμοζε. Ήταν ένας πρακτικός φιλόσοφος και για κάθε διδασκαλία του έβρισκε ένα πεδίο εφαρμογής μέσα στην κοινωνία. Ο Φιλόστρατος αναφέρει πως σε κάθε χώρα που ταξίδευε έδινε συμβουλές στους άρχοντες οι οποίοι τις εφάρμοζαν προς όφελος όλων των ανθρώπων.

Δεν ήταν απλώς ένας ρήτορας αλλά ήταν ένας πραγματικός αναζητητής της αλήθειας. Μέσα από όλα τα φιλοσοφικά συστήματα αναζήτησε και βρήκε τις πιο εσωτερικές διδασκαλίες και τις έκανε τρόπο ζωής.

Ακολουθώντας πιστά τα διδάγματα του Πυθαγόρα ασκούσε αυστηρή δίαιτα για το σώμα και, σαν αποτέλεσμα της πνευματικής του εξέλιξης, άσκησε τον αυτοέλεγχο και την πενταετή σιωπή. Η πρακτική εφαρμογή των διδασκαλιών τού πρόσφερε τη δυνατότητα να αναπτύξει υπερφυσικές δυνάμεις σε τέτοιο βαθμό που οι άνθρωποι τον θεοποίησαν. Πάνω απ' όλα όμως, αυτό που χαρακτήρισε τον Απολλώνιο ήταν ότι σε όλη του την ζωή τον συνόδεψε η Αρετή.

Ταξιδεύοντας σχεδόν σε όλον τον τότε γνωστό κόσμο, σε Ανατολή και Δύση ήρθε σε επάφή με πολλά και διαφορετικά ιερατεία. Οι Ιερείς τον αποδέχτηκαν σαν ένα μεγάλο Ιερέα ο οποίος είχε την ικανότητα να επικοινωνεί με άλλες διαστάσεις και άλλα υπερανθρώπινα όντα. Σιγά-σιγά η φήμη του απλώθηκε σε όλες τις περιοχές της Παμφυλίας, της Κιλικίας, της Παλαιστίνης και της Αραβίας. Ταξίδεψε και στην Ινδία για να αναζητήσει εκεί τους Διδασκάλους για τους οποίους υπήρχε η φήμη ότι εφάρμοζαν τις διδασκαλίες που πρέσβευαν, για το καλό όλων των ανθρώπων. Έτσι ξεκίνησε ένα μακρυνό ταξίδι, αρκετά δύσκολο για την εποχή εκείνη και μέσα από θαυμαστές περιπέτειες φθάνει στη χώρα των φιλοσόφων.

Σε όλα τα ταξίδια του τον ακολουθούσαν μαθητές του. Ο Δάμις ήταν ο πιο πιστός και αργότερα έγραψε με κάθε λεπτομέρεια τη βιογραφία του Δασκάλου του. Με βάση αυτά τα γραπτά ο Φλάβιος Φιλόστρατος έγραψε τον βίο του Απολλώνιου του Τυανέα.

Υπάρχουν πολλές αναφορές για την ζωή και το έργο του μεγάλου φιλοσόφου. Τον αναφέρουν ο Δίων Κάσσιος, ο Αμμιανός Μαρκελίνος, ο Λουκιανός Ιεροκλής, ο Ευσέβιος, ο Κασσιόδωρος, ο Φώτιος και πολλοί άλλοι.

Ο γνωστός εσωτεριστής Ελφάς Λευϊ ερμηνεύει και αποκαλύπτει ερμητικές και αλχημικές διδασκαλίες που είναι διάσπαρτες μέσα στις αναφορές για τον Απολλώνιο. Η Έλενα Πέτροβνα Μπλαβάτσκυ αφιερώνει ένα ειδικό κεφάλαιο σε έναν από τους τόμους της Μυστικής Διδασκαλίας, κατατάσσοντας τον Απολλώνιο στους μεγαλύτερους Μυημένους Διδασκάλους όλων των εποχών.

Η παράληλη ανάπτυξη του χριστιανισμού, την εποχή εκείνη, είναι η βασική αιτία που η φήμη του Απολλώνιου καλύφθηκε με γκρίζα πέπλα και το έργο του έμεινε άγνωστο για πολλά χρόνια.Ο Απολλώνιος ασχολήθηκε με την αναγέννηση και την διατήρηση σε υψηλά επίπεδα, των Ιερατείωντα οποία βρίσκονταν γύρω από τη Μεσόγειο. Ταξίδεψε στην Κύπρο, την Έφφεσο, τη Χίο, τη Ρόδο, την Κρήτη, την Αθήνα και τη Σπάρτη. Αργότερα επισκέφτηκε την Αίγυπτο, την Ιταλία και την Ισπανία. Ήρθε σε επαφή με Ρωμαίους αυτοκράτορες, τους οποίους συμβούλεψε και τους έστρεψε προς το Καλό. Η θέλησή του για την αυστηρή εφαρμογή των Διδασκαλίων με στόχο το κοινό Καλό, τον έφερε σε σύγκρουση με το κατεστημένο κι έτσι φυλακίστηκε και εκδιώχθηκε από τον Δομιτιανό. Γρήγορα όμως ελευθερώθηκε και συνέχισε απτόητος το ιερό του έργο.

Μια προσεκτική μελέτη των αναφορών για τον Απολλώνιο αποκαλύπτει ότι ο μεγάλος αυτός φιλόσοφος εκδήλωνε πολύ φυσικά με απλό και αποτελεσματικό τρόπο τις υπαρανθρώπινες δυνάμεις του. Θεράπευσε πάρα πολλούς ανθρώπους από ανίατες ασθένειες, εμφανιζόταν σε πολλά και διαφορετικά μέρη ταυτόχρονα, έκανε προγνώσεις για το άμεσο μέλλον που σε λίγες μέρες επαληθεύονταν, καταλάβαινε όλες τις γλώσες χωρίς ποτέ ο ίδιος να τις έχει διδαχθεί και τέλος του αποδίδονται ακόμα και αναστάσεις νεκρών.

Ο ίδιος δεν έκανε επίδειξη των δυνάμεών του, άλλα βοηθούσε ανθρώπους και λαούς που είχαν άμεση ανάγκη, με στόχο την απαναφορά των ανθρώπων στο σωστό δρόμο. Έτσι προκάλεσε το θαυμασμό και την αποδοχή χιλιάδων ανθρώπων άλλα και τη συκοφαντία και τη διαστρέβλωση των ενεργειών του από άλλους.

Αν κάποιος έχει τη δυνατότητα να εμβαθύνει πιο πολύ στη μελέτη και την έρευνα για την ζωή και το έργο του Απολλώνιου, καταλαβαίνει ότι ο Απολλώνιος ξεφεύγει από τα ανθρώπινα πλαίσια. Τον βλέπουμε να διορθώνει και να κατευθύνει ιερείς και ιερατεία για να αποκατασταθεί με πιο σωστό τρόπο η επικοινωνία των ανθρώπων με το θείο. Διδάσκει τον σφαιρικό τρόπο αντίληψης των πραγμάτων, την ανεκτικότητα στο διαφορετικό, την αναζήτηση της αλήθειας και την αποφυγή από τον φανατισμό και τον δογματισμό που βλάπτει τους ανθρώπους. Δίνει σημασία και στην παραμικρή λεπτομέρεια της καθημερινής ζωής του απλού ανθρώπου, γι αυτό τον βλέπουμε να κατευθύνει βασιλείς άλλα και να συγκρούεται με το κατεστημένο της εποχής, αμετακίνητος.

Η ζωή και του έργο του Απολλώνιου του Τυανέα μπορεί να αποτελέσει πρότυπο και πηγή πρακτικών Διδασκαλιών, για όποιον θέλει να ακολουθήσει ένα δρόμο εξέλιξης, ένα δρόμο μαθητείας με ανοιχτό μυαλό και χωρίς προκαταλήψεις, με στόχο έναν καλύτερο άνθρωπο και μια καλύτερη κοινωνία.


πηγή

LSD ΚΑΙ ACID DREAMS

ΤΑ ΨΥΧΕΔΕΛΙΚΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΗΣ CIA

ΚΑΙ Η ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΤΗΣ ΨΥΧΟΤΡΟΠΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

Ποια είναι η ιστορία της πιο ισχυρής ψυχότροπης ουσίας που ανακαλύφθηκε ποτέ; Γιατί το LSD θεωρήθηκε ως «ατομική βόμβα της σκέψης»; Γιατί έγινε αμέσως το «αγαπημένο παιδί» της CIA; Ποια ήταν τα παράνομα και μυστικά πειράματα με LSD, που έκαναν οι πράκτορες της CIA και οι συνεργαζόμενοι μαζί τους «επιστήμονες», πάνω σε ανυποψίαστα θύματα; Πως το LSD συνέβαλε στην εμφάνιση της ψυχεδελικής κουλτούρας; Άνοιξε όντως το LSD μια νέα αντιληπτική πύλη, που οδήγησε το ανθρώπινο πνεύμα σε νέες κατευθύνσεις;

Αν οι πύλες της αντίληψης καθαριστούν, τότε ο άνθρωπος θα δει τα πάντα όπως είναι, άπειρα.

William Blake

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Το πρωινό της Τρίτης 29 Απριλίου του 2008, σ’ ένα όμορφο ξύλινο σπίτι σε προάστιο της ελβετικής πόλης Βασιλεία, πέθανε ένας υπεραιωνόβιος χημικός, που μόλις πριν από μια βδομάδα φλέρταρε με τη χαρά της ζωής στον ανθισμένο κήπο της οικίας του. Μέχρι να πεθάνει αυτός ο υπεραιωνόβιος χημικός ήταν πολύ δραστήριος, έδινε συχνά συνεντεύξεις, συμμετείχε σε σεμινάρια, επικοινωνούσε με ειδικούς και ερευνητές και δεν αδιαφορούσε για την πορεία και τα προβλήματα του κόσμου. Το όνομα του ήταν δρ. Άλμπερτ Χόφμαν (Albert Hofmann) και ήταν 102 ετών. Η είδηση αυτή θα περνούσε ίσως απαρατήρητη αν ο δρ. Χόφμαν δεν ήταν ο άνθρωπος που ανακάλυψε την πιο ισχυρή ψυχεδελική ουσία όλων των εποχών, την ουσία που εξ αρχής αποτέλεσε το «αγαπημένο παιδί» της CIA, που χρησιμοποιήθηκε όπως καμία άλλη σε πειράματα τροποποίησης της ανθρώπινης συμπεριφοράς, «πλύσης εγκεφάλου» (Brainwashing) και ελέγχου του νου (Mind Control), αλλά και οδήγησε στην εμφάνιση της λεγόμενης ψυχεδελικής κουλτούρας. Η ουσία αυτή είχε μόνο τρία γράμματα κι συνέβαλε όσο καμία άλλη στην έλευση μιας νέας ψυχεδελικής εποχής: το LSD.

ΔΡ. ΑΛΜΠΕΡΤ ΧΟΦΜΑΝ: Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑΣ ΠΟΥ ΕΚΑΝΕ ΚΑΤΑ ΛΑΘΟΣ ΤΟ ΠΡΩΤΟ «ΨΥΧΕΔΕΛΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ» ΜΕ LSD

Το απόγευμα της 16^ης Απριλίου 1943 σ’ ένα προάστιο της ελβετικής πόλης Βασιλεία, όπου βρισκόταν η καρδιά και τα εργαστήρια της φαρμακευτικής εταιρείας Sandoz, ο 37χρονος Ελβετός χημικός δρ. Άλμπερτ Χόφμαν έκανε τυχαία μια εκπληκτική ανακάλυψη, που έμελλε να ανοίξει ένα καινούργιο κεφάλαιο στην ιστορία των ψυχεδελικών ουσιών. Ο δρ. Χόφμαν, ενώ εργαζόταν σκληρά στο εργαστήριο του πειραματιζόμενος πάνω στην παρασκευή μιας νέας φαρμακευτικής ουσίας βασισμένης στο λυσεργικό οξύ, απορρόφησε κατά λάθος μια μικρή ποσότητα αυτής της ουσίας. Αμέσως αισθάνθηκε ίλιγγο και τον πλημμύρισε μια παράξενη αίσθηση, που όμως δεν ήταν καθόλου δυσάρεστη. Αισθάνθηκε ένα παράξενο είδος μέθης, κυριεύτηκε από φαντασιώσεις και αλλόκοτες εικόνες, και, χάνοντας το ενδιαφέρον για το πείραμα, εγκατέλειψε τρέχοντας το εργαστήριό του… Βγαίνοντας από το εργαστήριο του δρ. Χόφμαν πήρε το ποδήλατό του για να επιστρέψει στο σπίτι του. Εκεί ξάπλωσε σε μια πολυθρόνα κι έκλεισε τα μάτια του, επειδή το φως της ημέρας του φαινόταν δυσάρεστα λαμπερό. Αμέσως το μυαλό του άρχισε να στροβιλίζεται μ’ έναν παράξενο ίλιγγο. Όπως περιέγραψε αργότερα στο βιβλίο του LSD: Το Προβληματικό μου Παιδί: «Με πλημμύρισε ένα ακατάπαυστο κύμα από φανταστικές εικόνες εξαιρετικής πλαστικότητας και λαμπρότητας, συνοδευόμενες από ένα έντονο καλειδοσκοπικό παιχνίδι των χρωμάτων».

Τα ψυχεδελικά οράματά του χρειάστηκε να περάσουν αρκετές ώρες για να καταλαγιάσουν. Όταν αυτό συνέβη ο δρ. Χόφμαν κατάλαβε πως είχε ανακαλύψει κατά λάθος μια πολύ ισχυρή παραισθησιογόνα ουσία, την οποία ονόμασε LSD (Lysergic Acid Diethylamide). Το LSD ή διαιθυλαμίδη του λυσεργικού οξέος είναι μια ημισυνθετική ουσία, που παράγεται από λυσεργικό οξύ, το οποίο είναι φυσικό προϊόν και απαντάται στο μύκητα ερυσιβώδη όλυρα (Claviceps purpurea) –ένας σκληρώτιος μύκητας που παρασιτεί στη σίκαλη και σε άλλα δημητριακά–, καθώς και από την ομάδα των διαιθυλαμιδών, που παράγεται εργαστηριακά.

Για να επιβεβαιώσει την ανακάλυψη του ο δρ. Χόφμαν δοκίμασε για άλλη μια φορά LSD, και μάλιστα την ποσότητα των 250 μικρογραμμαρίων, πραγματοποιώντας έτσι το πρώτο χημικό «ψυχεδελικό ταξίδι» στη σύγχρονη ιστορία. Ο ίδιος θα ανακαλούσε αργότερα στη μνήμη του αυτή του την «εξωσωματική» του εμπειρία: «Τρομακτικό… Είχα φοβηθεί. Φοβόμουν πως θα τρελαινόμουν. Είχα την εντύπωση πως βρισκόμουν έξω από το σώμα μου. Νόμιζα πως είχα πεθάνει. Δεν ήξερα πως θα τέλειωνε όλο αυτό. Αν ήξερα ότι θα επέστρεφα από αυτόν τον πολύ παράξενο κόσμο, τότε μόνον θα τον απολάμβανα». Ο ίδιος έγραψε αργότερα στις σημειώσεις του σχετικά με την πρώτη συνειδητή ψυχεδελική του εμπειρία: «Με κατέλαβε ένας τρομερός φόβος ότι θα χάσω τα λογικά μου. Οδηγήθηκα σ’ έναν άλλο κόσμο, σ’ έναν άλλο τόπο, σε μιαν άλλη χρονική στιγμή. Το σώμα μου δεν ένιωθε τίποτε, ήταν χωρίς ζωή, παράξενο. Μήπως θα πέθαινα;»

Φυσικά ο δρ. Χόφμαν δεν είχε τρόπο να γνωρίζει πως θα μπορούσε να «επιστρέψει» από το ψυχεδελικό του «ταξίδι», εφόσον είχε ανακαλύψει τη χημική ουσία διαθυλαμίδη 25 του λυσεργικού οξέως, το LSD, μόλις πριν από τρεις ημέρες και δεν γνώριζε πολλά γι’ αυτό. Δεν γνώριζε ακόμη για τις δοσολογίες και για το πόσο χρόνο χρειάζεται ο ανθρώπινος οργανισμός για να μεταβολίσει και να αποβάλλει την ουσία. Και αυτή του η άγνοια καθιστούσε το πρώτο συνειδητό ψυχεδελικό του «ταξίδι» μια πολύ τρομακτική περιπέτεια του μυαλού του.

Το παράδοξο είναι πως ο δρ. Χόφμαν έπεσε τυχαία πάνω στην ανακάλυψη του LSD, καθώς έκανε έρευνες για να ανακαλύψει μια ουσία διεγερτική του κυκλοφορικού συστήματος, που θα χρησιμοποιούνταν ως φάρμακο. Όπως ήταν φυσικό το LSD δεν ήταν αυτό που έψαχνε, γι’ αυτό και το παράτησε για να ασχοληθεί μαζί του έπειτα από πέντε χρόνια, το 1948.

Τότε συνειδητοποίησε πως το LSD, που ανακάλυψε τυχαία το 1943, ήταν πάρα πολύ ισχυρό και δραστικό. Ήταν πέντε ως δέκα φορές ισχυρότερο από τη πανίσχυρη μεσκαλίνη (mescaline), τη μοναδική χημική ουσία που είχε παρόμοιες ιδιότητες και η οποία ήδη είχε χρησιμοποιηθεί σε πειράματα που έκαναν Ναζί επιστήμονες το 1943 μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα βορείως του εργαστηρίου του δρ. Χόφμαν στη Sandoz Pharmaceuticals.

ΨΥΧΕΔΕΛΙΚΟΙ ΝΑΖΙ

Μόλις 300 χιλιόμετρα βορειότερα από το εργαστήριο του δρ. Χόφμαν, βρισκόταν το ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης του Νταχάου, όπου Ναζί γιατροί, που συνδέονταν με τα SS και τη Γκεστάπο, πραγματοποιούσαν χωρίς καμία αναστολή πειράματα χορήγησης μεγάλων ποσοτήτων μεσκαλίνης (ένα ναρκωτικό που δημιουργεί στον εγκέφαλο παρόμοιες καταστάσεις με το LSD) καθώς και εγχειρίσεις εγκεφαλικών εμφυτευμάτων στους δύστυχους κρατουμένους τους, που ούτως ή άλλως ήταν αναλώσιμοι. Οι Γερμανοί γιατροί είχαν τη φαεινή ιδέα να χρησιμοποιήσουν ναρκωτικές ουσίες, όπως η μεσκαλίνη, προκειμένου να θέσουν υπό έλεγχο ανθρώπους απρόθυμους να ενταχθούν στη Νέα Τάξη Πραγμάτων του Χίτλερ. Σύμφωνα με τον Γουόλτερ Νέφ (Walter Neff), μέλος της ερευνητικής ομάδας του Νταχάου, ο σκοπός των πειραμάτων ήταν να «εξαφανίσουν τη θέληση των ανθρώπινων-πειραματόζωων». Αλλά δεν είχαν ακόμη ιδέα για την ύπαρξη και τη δύναμη του LSD.

Στο Νταχάου οι Ναζί γιατροί έκαναν επιστημονικές έρευνες, με γνώμονα πάντα τη στρατιωτική τους εφαρμογή. Οι τρόφιμοι του στρατοπέδου ήταν αναλώσιμοι. Έτσι τα «πειραματόζωά» τους σπάνια επιβίωναν. Στο ίδιο στρατόπεδο πραγματοποιήθηκαν από S.S. γιατρούς και πειράματα για να διαπιστωθεί ο ακριβής χρόνος που μπορούσε να επιζήσει ένας αεροπόρος, που θα πετούσε πάνω από τον παγωμένο Βόρειο Ατλαντικό το μήνα Φεβρουάριο (δυστυχώς χρησιμοποιήθηκαν κρατούμενοι στο ρόλο των «αεροπόρων»)….

Με διαταγή λοιπόν του ίδιου του Χάινριχ Χίμλερ οι γιατροί του Νταχάου χρησιμοποιούσαν τεράστιες δεξαμενές παγωμένου νερού, που ήταν εφοδιασμένες με χρονόμετρα, για να καταγράψουν το χρόνο που απαιτούνταν μέχρι να πεθάνουν μέσα τους οι κρατούμενοι. Σε άλλα πειράματα «αεροπορικής ιατρικής» οι τρόφιμοι του στρατοπέδου συνθλίβονταν μέχρι θανάτου μέσα σε θαλάμους υψηλής πίεσης, προκειμένου να μάθουν οι γιατροί πόσο ψηλά θα μπορούσαν να πετάξουν με ασφάλεια οι Γερμανοί πιλότοι. Κάποιοι άλλοι πυροβολούνταν σκόπιμα και κατόπιν χορηγούνταν ενέσιμα σ’ αυτούς μια ειδική θρομβωτική ουσία, για να δοκιμαστεί κατά πόσο μπορούσαν οι πληγές τους να κλείσουν. Και η παρέλαση των πειραμάτων της φρίκης δεν έχει τέλος…

Λιγότερο θανατηφόρα από τα περιβόητα «αεροπορικά πειράματα» ήταν αυτά που αφορούσαν τη χορήγηση της μεσκαλίνης σε επιλεγμένους κρατουμένους. Αυτά τα πειράματα, επικεφαλής των οποίων ήταν ο δρ. Κούρτ Πλότνερ (Dr. Kurt Plöther), αν και δεν σκότωναν, προκαλούσαν ωστόσο μοιραίες βλάβες, ειδικά σε όσους δεν ήταν σε καλή διανοητικά κατάσταση. Ο κίνδυνος αυξάνονταν και από το γεγονός πως η μεσκαλίνη χορηγούνταν κρυφά, εφόσον οι άνθρώποι των S.S. έβαζαν μυστικά την ουσία στα ποτά των κρατουμένων. Έτσι τα «πειραματόζωα» δεν είχαν ιδέα πως μια ουσία ήταν υπεύθυνη για τον ξαφνικό ίλιγγο και τον αποπροσανατολισμό που αισθάνονταν. Ορισμένοι από αυτούς τρελαίνονταν και επιτίθονταν ο ένας στον άλλο! Πάντα τα θύματα ήταν Εβραίοι, Τσιγγάνοι, Ρώσοι αιχμάλωτοι και άλλες ανεπιθύμητες ομάδες πληθυσμού, για τις οποίες οι Ναζί δεν νοιάζονταν καθόλου. Κανείς τους δεν συμμετείχε εθελοντικά στα πειράματα αυτά, αν και ορισμένοι είχαν την ψευδαίσθηση ότι τους χορηγούσαν μια καλύτερη «θεραπεία» για την υποτιθέμενη «ασθένεια» τους…

Μετά το τέλος του πολέμου ο Γουόλτερ Νέφ, που συνελήφθη από τον Αμερικανικό Στρατό, είπε στους Αμερικανούς ανακριτές του πως οι κρατούμενοι-«πειραματόζωα» του Νταχάου παρουσίαζαν μια μεγάλη ποικιλία αντιδράσεων που οφείλονταν στη μεσκαλίνη. Ορισμένοι γινόντουσαν ορμητικοί και επιθετικοί, άλλοι γινόντουσαν μελαγχολικοί ή ανέπτυσσαν ομοφυλοφιλική συμπεριφορά… Σχεδόν σε κάθε περίπτωση εμφανίζονταν αισθήματα μίσους και εκδίκησης. Ο Νεφ σημείωσε μάλιστα πως η ουσία προκαλούσε σε αρκετούς ανθρώπους μια ακατανίκητη διάθεση να αποκαλύψουν ακόμη και τα πιο ανομολόγητα μυστικά τους. Ωστόσο οι Γερμανοί δεν ήταν ακόμη έτοιμοι να αποδεχθούν τη μεσκαλίνη ως έναν ακόμη τρόπο για να κάνουν τις «ανακριτικές μεθόδους» τους πιο αποτελεσματικές. Ήθελαν να προχωρήσουν στο συνδυασμό της ύπνωσης με τη χορήγηση μεσκαλίνης, αλλά δεν μπορούσαν να βρουν ακόμη τον τρόπο για να αναλάβουν τον έλεγχο του μυαλού των θυμάτων τους, όπως και διακαώς επιθυμούσαν.

MARIJUANA NON STOP: Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΤΕΛΕΙΟΥ «ΝΑΡΚΩΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ»

Όσο καιρό οι Ναζί γιατροί πραγματοποιούσαν τα αποτρόπαια ψυχεδελικά τους πειράματα στο Νταχάου, στις ΗΠΑ το Γραφείο των Στρατηγικών Υπηρεσιών (Office of Strategic Services ή OSS), που ήταν η υπηρεσία πληροφοριών της εμπόλεμης Αμερικής (ιδρύθηκε το 1942), αναζητούσε το «ναρκωτικό της αλήθειας», το οποίο θα «έλυνε το στόμα» των ανακρινόμενων, αποσπώντας από αυτούς κάθε χρήσιμη πληροφορία. Για το σκοπό αυτό συγκροτήθηκε μια ειδική επιτροπή υπό τον δρ. Γουίνφρεντ Όβερολσερ (Dr. Winfred Overholser), που δοκίμασε πολλές ουσίες αλλά απέρριψε τη μεσκαλίνη, τη σκοπολαμίνη καθώς και αρκετά βαρβιτουρικά. Τότε, την άνοιξη του 1943, η επιτροπή αποφάσισε πως η μαριχουάνα (cannabis indica), έδινε τις μεγαλύτερες υποσχέσεις, και ξεκίνησε έτσι ένα πρόγραμμα δοκιμών, σε συνεργασία με το Σχέδιο Μανχάταν, το άκρως απόρρητο σχέδιο για την κατασκευή της πρώτης αμερικανικής ατομικής βόμβας. Η συνεργασία αυτή είχε ως αντικείμενο την προστασία της απόλυτης μυστικότητας του Σχεδίου Μανχάταν, από τυχόν διαρροή πληροφοριών από το προσωπικό που υπηρετούσε σ’ αυτό. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκε μαριχουάνα σε υγρή μορφή, που αποκαλούνταν «TD» και η οποία είχε μια σειρά από δυσάρεστες παρενέργειες σε όσους άθελά τους την κατανάλωσαν. Το ναρκωτικό «δεν δούλεψε με τον τρόπο που ήθελαν» και τα «αντικείμενα του πειράματος» αρρώστησαν από τους πολλούς εμετούς και κατέληξαν στο νοσοκομείο.

Τότε ήταν που οι ειδικοί επιστήμονες του OSS αποφάσισαν πως ο καλύτερος τρόπος για να απορροφηθεί η μαριχουάνα ήταν η έγχυση της στον καπνό. Δεν άργησαν λοιπόν να καταλήξουν στο συμπέρασμα πως ο πιο αποτελεσματικός τρόπος διανομής του ναρκωτικού ήταν ο ίδιος που χρησιμοποιούσαν εδώ και δεκαετίες οι μουσικοί του περιθωρίου, δηλαδή τα τσιγάρα. Σύμφωνα με έγγραφα του OSS η ανάμειξη καπνού με μαριχουάνα και το κάπνισμα τους προκαλούσε μια «κατάσταση ανευθυνότητας, που δημιουργούσε στο χρήστη μια φλυαρία και μια ελευθεριότητα στην μετάδοση των πληροφοριών που κατείχε».

Η πρώτη πραγματική δοκιμή αυτού του τσιγάρου, που περιείχε μείγμα καπνού και μαριχουάνας, έλαβε χώρα στις 27 Μαΐου του 1943. Αντικείμενο πειραματισμού ήταν ο Αουγκούστο Ντελ Γκράτσιο (August Del Gracio), ένας φημισμένος ιταλικής καταγωγής γκάνγκστερ της Νέας Υόρκης. Τον προσέγγισε ο Τζορτζ Γουάϊτ (George White) ένας αξιωματικός του Στρατού, που αποσπάστηκε στον OSS από το Ομοσπονδιακό Γραφείο Ναρκωτικών (FBN). Αυτός επισκέφτηκε τον Ντελ Γκράτσιο στο διαμέρισμά του, όπου και του έδωσε να καπνίσει το «ειδικό τσιγάρο». Ήθελε να εκμαιεύσει από τον Ιταλό μαφιόζο πληροφορίες σχετικά με τις διασυνδέσεις της ιταλικής μαφίας της Νέας Υόρκης με πράκτορες του Άξονα (η φασιστική Ιταλία ήταν τότε ακόμη σύμμαχος της Γερμανίας), σε μια περίοδο που οι Αμερικανοί προετοίμαζαν την απόβαση στη Σικελία. Ο Γούαιτ προσέφερε συνεχώς στον Ντελ Γκράτσιο τσιγάρα με μαριχουάνα μέχρι εκείνος να γίνει «υπερβολικά φλύαρος». Έβαλε μέσα σ’ αυτά τόσο πολύ μαριχουάνα, ώστε ο γκάνγκστερ άρχισε να χάνει τους λογικούς του ειρμούς για μια σχεδόν ώρα, και η γλώσσα του «λύθηκε». Κάτω από την επίδραση του «ειδικού τσιγάρου» ο σκληρός Ιταλός μαφιόζος άρχισε να «ξερνάει» όλα όσα ήξερε, αλλά τελικά αποδείχθηκε πως ήταν «καθαρός» καθώς δεν γνώριζε σημαντικές πληροφορίες για τις δραστηριότητες των πρακτόρων του Άξονα. Γνώριζε ωστόσο αρκετά πράγματα για το εμπόριο ναρκωτικών στη Νέα Υόρκη και αποκάλυψε όλα τα μυστικά του στον Αμερικανό αξιωματικό. Μάλιστα οι πληροφορίες που αποκάλυψε σχετικά με το εμπόριο ναρκωτικών ήταν τόσο ευαίσθητες, ώστε αργότερα η CIA αναγκάστηκε να τις κρατήσει διαβαθμισμένες μέχρι το 1977! Αφού τέλειωσε την εξομολόγηση του ο Ντελ Γκράτσιο είπε στον Τζορτζ Γουάϊτ: «Ότι και να κάνεις, μη χρησιμοποιήσεις ποτέ τίποτε από αυτά που σου είπα». Φυσικά ο πράκτορας του OSS έκανε ακριβώς το αντίθετό…

Παρά την επιτυχία του πειράματος στον Ντελ Γκράτσιο οι αξιωματούχοι του OSS δεν πείστηκαν ποτέ πως η μαριχουάνα, σε υψηλές συγκεντρώσεις, θα μπορούσε να ωθήσει ένα άτομο να εξομολογηθεί τα πιο βαθύτερα μυστικά του. Παρ’ όλα αυτά επέτρεψαν στον Τζορτζ Γουάϊτ, μαζί μ’ έναν ακόμη πράκτορα του Σχεδίου Μανχάταν, να χρησιμοποιήσουν για μια ακόμη φορά 18 τσιγάρα με υψηλή περιεκτικότητα σε μαριχουάνα σε στρατιώτες, που υπηρετούσαν στην Ατλάντα, στο Μέμφις και στη Νέα Ορλεάνη και ήταν ύποπτοι για φιλικές προς τον κομμουνισμό στάσεις. Οι δύο άνδρες «περνούσαν καλά» ενόσω εκτελούσαν την αποστολή τους, καθώς έμεναν σε ακριβά ξενοδοχεία του αμερικανικού νότου κι έτρωγαν στα καλύτερα εστιατόρια. Όταν ο Γουάϊτ ρωτήθηκε αργότερα αν ο ίδιος είχε δοκιμάσει αυτά τα ενισχυμένα τσιγάρα μαριχουάνας, παραδέχθηκε ότι το έκανε: «Τα τσιγάρα σου έδιναν την αίσθηση ότι περπατούσες αρκετά εκατοστά πάνω από το πάτωμα…»

Η ΨΥΧΕΔΕΛΙΚΗ ΣΥΝΩΜΟCIA ΤΗΣ CIA ΞΕΚΙΝΑ…

Αφού ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος τέλειωσε και οι Σύμμαχοι νίκησαν, οι ΗΠΑ δεν επέστρεψαν στον παραδοσιακό απομονωτισμό τους αλλά, με πρόσχημα την αντιμετώπιση της «κόκκινης απειλής», δημιούργησαν ένα πανίσχυρο κράτος εθνικής ασφάλειας που αναμείχθηκε σε δεκάδες φανερούς και κρυφούς πολέμους, δημιούργησε πανίσχυρες κρατικές υπηρεσίες πληροφοριών, που έφτασαν στο σημείο να διεξάγουν εκατοντάδες μυστικά πειράματα ακόμη και εις βάρος των ανυποψίαστων πολιτών της χώρας. Το Γραφείο των Στρατηγικών Υπηρεσιών (OSS), που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και τα πήγε μια χαρά, ήταν φανερό ότι δεν επαρκούσε στις νέες συνθήκες του Ψυχρού Πολέμου. Έτσι στις 18 Σεπτεμβρίου του 1947 δημιουργήθηκαν η Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας (National Security Agency ή NSA) και η CIA (Central Intelligence Agency). Με τη νομική κάλυψη που της προσέφερε το National Security Act του 1947, η CIA αναμείχθηκε σε πάρα πολλά επιστημονικά πειράματα που πραγματοποιήθηκαν πάνω σε ανθρώπους, με γνώμονα δήθεν το «εθνικό συμφέρον». Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 η CIA ήταν πλέον αρκετά ανεξάρτητη και ισχυρή, ώστε να μη φοβάται τίποτε. Οι κρουνοί των κρατικών χρηματοδοτήσεων άρχισαν να ρέουν άφθονοι και η CIA άρχισε να επιχορηγεί διάφορα ερευνητικά ινστιτούτα για την πραγματοποίηση μυστικών πειραμάτων ελέγχου της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Το LSD, που εγκαινίασε την εποχή των χημικών ψυχεδελικών, προσέφερε στις μυστικές υπηρεσίες ένα πανίσχυρο όπλο, το οποίο θα έφερνε πραγματική επανάσταση στις τεχνικές του Mind Control…

Η νεοϊδρυθείσα CIA, χάρη στα τεράστια κονδύλια και τις υπερεξουσίες που εξασφάλισε από τον κρατικό προϋπολογισμό των ΗΠΑ, μπόρεσε να διεξάγει όσες ανορθόδοξες επιχειρήσεις, μυστικά προγράμματα και πειράματα χρειαζόταν και μάλιστα σε βάρος των ίδιων των Αμερικανών. Τα πειράματα της CIA, που αποσκοπούσαν στον έλεγχο του ανθρώπινου μυαλού, αποτελούσαν στην ουσία τη συνέχεια των πειραμάτων του OSS για την αναζήτηση του «ναρκωτικού της αλήθειας» καθώς και των πειραμάτων των Ναζί γιατρών στο Νταχάου. Οι μεταπολεμικές έρευνες της CIA για την ανάπτυξη τεχνικών Mind Control έμοιαζαν αρκετά με τα «αεροπορικά πειράματα», που έκαναν οι Ναζί στους κρατούμενους του Νταχάου. Όπως και οι Ναζί γιατροί, έτσι και οι πράκτορες της CIA δεν είχαν ηθικούς φραγμούς στην προσπάθειά τους να χειραγωγήσουν το ανθρώπινο μυαλό. Και οι δυό πειραματίζονταν πάνω σε ανυποψίαστους ανθρώπους, χρησιμοποιώντας επικίνδυνες και άγνωστες τεχνικές, χωρίς να έχουν ιδέα τι θα συμβεί. Οι πράκτορες της CIA, όπως και οι Γερμανοί, επέλεξαν να θυματοποιήσουν ειδικές ομάδες πληθυσμού, που ήταν κοινωνικά αποκλεισμένοι και ευάλωτοι. Έτσι, αντί για Εβραίους, Τσιγγάνους κ.α., οι πράκτορες της CIA χρησιμοποιούσαν ως πειραματόζωα τους ψυχασθενείς, τους ναρκομανείς, τις πόρνες, τους φυλακισμένους και τις μειονότητες (αφροαμερικάνους κ.α.).

Υπήρχε ωστόσο και μια διαφορά. Οι Ναζί γιατροί δεν είχαν κανένα ηθικό ή νομικό φραγμό για την διεξαγωγή των απάνθρωπων πειραμάτων τους. Όταν στη Δίκη της Νυρεμβέργης δικάστηκαν και καταδικάστηκαν για «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας», κανένας Γερμανός επιστήμονας από το Νταχάου δεν δήλωσε μεταμέλεια. Μάλιστα ο δρ. Καρλ Μπραντ (Carl Brandt), ο προσωπικός θεραπευτής του Χίτλερ, όταν ρωτήθηκε από τους δικαστές «τι είναι αυτό που κάνει ένα πείραμα σημαντικό ή ασήμαντο», απάντησε κυνικά πως δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστικό αποτέλεσμα σ’ ένα πείραμα χωρίς να πληρωθεί ένα συγκεκριμένο τίμημα σε ανθρώπινες ζωές. Αμερικανοί δικαστές και ψυχίατροι χαρακτήρισαν τους περισσότερους Ναζί επιστήμονες «νευρωτικούς ψυχοπαθείς», όπως άλλωστε και τον αρχηγό τους, τον Αδόλφο Χίτλερ. Από τους Ναζί επιστήμονες που δικάστηκαν στη Νυρεμβέργη οι επτά, ανάμεσά τους και ο δρ. Μπραντ, εκτελέστηκαν και οι εννέα παρέμειναν στη φυλακή για πολλά χρόνια. Οι έρευνες τους όμως πάνω στο Mind Control, στη χορήγηση μεσκαλίνης και στην ύπνωση, ενέπνευσαν τους Αμερικανούς συναδέλφους τους που εργάστηκαν αργότερα για λογαριασμό της CIA.

ΤΟ LSD ΦΘΑΝΕΙ ΣΤΙΣ ΗΠΑ ΩΣ «ΘΕΡΑΠΕΙΑ» ΤΩΝ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΩΝ!

Είναι γεγονός πως εκείνο που λειτούργησε καταλυτικά στην ανάπτυξη των πειραμάτων Mind Control από τη CIA, ήταν η ανακάλυψη του LSD από τον δρ. Άλμπερτ Χόφμαν το 1943. Το 1947 ο δρ. Χόφμαν δημοσίευσε την ανακάλυψη του σ’ ένα επιστημονικό άρθρο, αλλά κανείς στις ΗΠΑ δεν έδωσε σημασία. Δύο χρόνια αργότερα, το 1949, ο φημισμένος Βιεννέζος γιατρός Ότο Κάουντερς (Otto Kauders) ταξίδεψε στις ΗΠΑ προκειμένου να αναζητήσει χρηματοδότες για τις έρευνές του. Εκεί συμμετείχε σ’ ένα συνέδριο που οργάνωσε το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο της Βοστόνης, ένα πρωτοποριακό ψυχιατρικό ίδρυμα, που συνεργαζόταν στενά με την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ. Όταν ανέβηκε στο βήμα ο Ότο Κάουντερς μίλησε για μια νέα πειραματική ουσία, που ονομάζονταν διαιθυλαμίδη του λυσεργικού οξέος ή LSD-25. Περιέγραψε μάλιστα την εμπειρία της «παροδικής τρέλας», που είχε ο δρ. Χόφμαν μόλις πήρε μια μικρή δόση αυτής της ουσίας. Οι γιατροί, που συμμετείχαν στο συνέδριο, εντυπωσιάστηκαν κι έδειξαν ενδιαφέρον για την ουσία που δημιουργούσε «προσωρινή σχιζοφρένεια». Κάποιοι απ’ αυτούς σκέφτηκαν πως, εφόσον αυτή η ουσία προκαλούσε ένα είδος προσωρινής ψύχωσης –πίστευαν πως το σώμα των σχιζοφρενών παράγει πιθανότατα μικρές ποσότητες LSD προκαλώντας παραισθήσεις και άλλα συμπτώματα– , θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως αντίδοτο ή ακόμη και ως θεραπεία κατά της σχιζοφρένειας! Χρειάστηκε να περάσουν χρόνια ερευνών για να ανακαλυφθεί πως το LSD δεν παρήγαγε ένα είδος «ψύχωσης», αλλά ήταν μια ψυχοτρόπος ουσία που ενεργοποιούσε διαφορετικές ή ολοτροπικές καταστάσεις της συνείδησης.

Το LSD έφτασε για πρώτη φορά στις ΗΠΑ το 1949 μέσω του δρ. Μαξ Ρίνκελ (Max Rinkel), ενός νευροψυχίατρου που είχε έδρα τη Βοστόνη. Ο Ρίνκελ ήταν ένας πρόσφυγας από την Ναζιστική Γερμανία, ο οποίος είχε γοητευθεί από την ομιλία του Ότο Κάουντερς. Δεν άργησε λοιπόν να έρθει σε επαφή με τη φαρμακευτική εταιρεία Sandoz για να προμηθευτεί LSD. Ο ίδιος γνώριζε πως συγκριτικά με το LSD ουσίες όπως η μεσκαλίνη, το sodium amyntal, το sodium pentothal κ.α. ήταν απλώς ένα μπουκάλι μπύρας μπροστά σ’ ένα μπουκάλι δυνατό ουίσκι: η δράση του ήταν ασύγκριτα πιο μικρή.

Ο δρ. Ρίνκελ, μαζί με τον δρ. Ρόμπερτ Χάιντ (Robert Hyde), έβαλαν τα θεμέλια του πρώτου αμερικανικού προγράμματος έρευνας του LSD στο Ινστιτούτο Ψυχοπαθολογίας της Βοστόνης, το οποίο συνδέονταν με το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Οι δυό τους πειραματίζονταν αρχικά στη χρήση του LSD ως θεραπεία για τους σχιζοφρενείς. Μάλιστα ο δρ. Χάιντ ήταν ο πρώτος Αμερικανός που δοκίμασε LSD, λαμβάνοντας 100 μικρογραμμάρια της ουσίας, τη μισή δόση από εκείνη που πρωτοδοκίμασε κατά λάθος ο δρ. Χόφμαν. Κάποιος που τον παρακολουθούσε είπε πως οι αντιδράσεις του δρ. Χάιντ δεν είχαν «τίποτε το τρομακτικό», αν και ο δρ. Ρίνκελ δήλωσε αργότερα σ’ ένα επιστημονικό συνέδριο πως ο Χάιντ «είχε γίνει παρανοϊκός και μάλωνε με όλους, ενώ κανονικά ήταν ένα πολύ ευχάριστο άτομο». Σύμφωνα με τους συνεργάτες του ο δρ. Χάιντ έγινε ξαφνικά ανταγωνιστικός και προκλητικός, όσο βρισκόταν υπό την επήρεια της ψυχεδελικής ουσίας. Το 1957 ο δρ. Χάιντ μετέφερε την ερευνητική ομάδα και το εργαστήριό του στο Πρόβιντενς, όπου έστησε ένα εργαστήριο πολυτελείας με μπαρ και φλίπερς –όλα βεβαίως με τη χρηματοδότηση της CIA.

Το 1950 εμφανίστηκε το πρώτο επιστημονικό άρθρο για το LSD στη Αμερικανική Ψυχιατρική Επιθεώρηση (AmericanPsychiatric Journal). Οι ειδικοί αλλά και το κοινό πληροφορήθηκαν τότε πως το LSD ήταν μια νέα ψυχιατρική θεραπεία, που θεράπευε από αλκοολισμό μέχρι σχιζοφρένεια. Χρόνια αργότερα το LSD έγινε επίκεντρο του αντιπολεμικού κινήματος, της μουσικής ροκ ‘ν’ ρολ και μιας ολόκληρης υποκουλτούρας, της ψυχεδέλειας.

Η CIA ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΕΙ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ-ΒΙΤΡΙΝΕΣ ΓΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΜΕLSD

Η CIA πληροφορήθηκε για την ύπαρξη και την δραστικότητα του LSD το Νοέμβριο του 1951, όταν ένας εξωτερικός σύμβουλος ενημέρωσε έναν αξιωματούχο της CIA ότι το «LSD είχε πολύ μεγάλη σημασία για την εθνική ασφάλεια». Αμέσως έγιναν προσπάθειες για την προμήθεια κάποιας ποσότητας για λογαριασμό του προγράμματος ARTICHOKE. Το πρώτο φιαλίδιο που έφτασε στη CIA είχε την υπόμνηση πως το περιεχόμενο ήταν άγευστο και άοσμο κι έτσι ήταν «ικανό να αποκρυβεί εύκολα σε κάθε είδος ποτό, ζεστό ή κρύο», ενώ επισημαίνονταν πως μια «ισχυρή δόση» της ουσίας χωρούσε στην κεφαλή μιας καρφίτσας!

Μετά την προμήθεια του LSD η CIA έσπευσε να δοκιμάσει τη νέα «πανίσχυρη ουσία». Αυτό έγινε στα πλαίσια του πολυπλόκαμου προγράμματος MKULTRA, που ξεκίνησε τον Απρίλιο 1953 από τον διευθυντή της CIA, και χρηματοδοτούσε πολλούς οργανισμούς και ινστιτούτα-βιτρίνες για να διεξαγάγουν μια σειρά από υποπρογράμματα ελέγχου του νου. Η CIA ακολουθούσε αυτή τη μέθοδο για να προφυλάξει τόσο τον εαυτό της, όσο και τους ερευνητές, που λάμβαναν χρήματα από χρηματοδότες «πέραν κάθε υποψίας». Υπολογίζεται πως στα πλαίσια του MULTRA η CIA συνεργάστηκε με 80 διαφορετικά ιδρύματα, ανάμεσά τους με 44 πανεπιστήμια ή κολέγια, 17 ερευνητικά εργαστήρια ή ιδιωτικές εταιρείες, δώδεκα νοσοκομεία και τρία σωφρονιστικά καταστήματα! Ανάμεσα τους ήταν και το περιβόητο Addiction Research Center στο Λέξινγκτον του Κεντάκι, ένα τεράστιο κέντρο αποτοξίνωσης από τα ναρκωτικά, όπου οι εξαρτημένοι υποχρεώνονταν να δουν κατάματα την εξάρτησή τους και να τη νικήσουν πριν επανενταχθούν στην κοινωνία.

ΧΟΡΗΓΟΥΣΑΝ LSD ΣΕ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΟΥΣ ΕΠΙ 77 ΜΕΡΕΣ!

Σ’ αυτό το ίδρυμα η CIA έστελνε από τις αρχές της δεκαετίας του 1950 μεγάλες ποσότητες LSD, μαζί με άλλα φάρμακα και επικίνδυνα ναρκωτικά, για να δοκιμαστούν ανηλεώς πάνω στα ανθρώπινα πειραματόζωα. Αυτό σήμαινε πως δύστυχοι εξαρτημένοι, που βρίσκονταν εκεί έγκλειστοι λόγω της παράνομης χρήσης ναρκωτικών, έπαιρναν ακόμη περισσότερα ναρκωτικά για να θεραπευτούν από την εξάρτησή τους!

Το 1977 και κατόπιν το 1995 πολλά απόρρητα έγγραφα της CIA αποχαρακτηρίστηκαν κι έδωσαν πολλές πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα MKULTRA και ειδικά για τα πειράματα που έγιναν στο Λέξινγκτον, όπου το LSD ήταν το αγαπημένο φάρμακο των γιατρών, και χορηγούνταν αφειδώς ώστε να διαπιστωθεί μέχρι ποια ποσότητα μπορεί να αντέξει ο ανθρώπινος οργανισμός. «Έχω επτά ασθενείς», σημείωνε ο επικεφαλής δρ. Χάρις Άισμπελ, «που το λαμβάνουν περισσότερες από 42 μέρες… και οι επτά δείχνουν αρκετή αντοχή και στις φυσιολογικές και στις πνευματικές επιπτώσεις του φαρμάκου. Επιχειρήσαμε να επηρεάσουμε αυτή την αντοχή με χορήγηση διπλάσιας, τριπλάσιας και τετραπλάσιας δόσης…»

Τελικά αυτά τα επτά ανθρώπινα πειραματόζωα έφτασαν να παίρνουν LSD για 77 μέρες! Επρόκειτο για ένα επίσημο ρεκόρ, που δεν καταρρίφθηκε ποτέ. Αλλά η τρέλα με τα πειράματα με LSD δεν περιορίστηκαν μόνο σε ανθρώπους…

ΤΡΙΠΑΡΙΣΜΕΝΟΙ ΕΛΕΦΑΝΤΕΣ

Το 1962 Αμερικανοί ερευνητές –χρηματοδοτούμενοι από τη CIA– ήθελαν να ανακαλύψουν την επίδραση του LSD στους ελέφαντες. Συγκεκριμένα ο δρ. Λούις Τζόλιον Γουέστ, χρησιμοποίησε ένα πιστόλι εκτόξευσης μικρών βελών για έγχυση 300.000 μικρογραμμαρίων της ουσίας –η δόση ήταν 3.000 φορές μεγαλύτερη απ’ ότι σ’ έναν άνθρωπο– σ’ ένα ελέφαντα βάρους επτά τόνων, τον Τούσκο, που μέχρι τότε έβοσκε αμέριμνος στο ζωολογικό κήπο της Οκλαχόμα. Πέντε λεπτά αργότερα ο ελέφαντας «χοροπήδησε, έγειρε, έπεσε στη δεξιά πλευρά του με θόρυβο, κένωσε το έντερο του και έπεσε σε μια κατάσταση που θύμιζε επιληψία». Σε μια προσπάθεια να τον συνεφέρει ο δρ. Γουέστ του χορήγησε 2.800 μιλιγκράμ θοραζίνης και κατόπιν το βαρβιτουρικό pentobarbital sodium, όμως δεν κατάφερε να τον σώσει. Το γιγαντιαίο παχύδερμο πέθανε έπειτα από μιάμιση ώρα. Ο φάκελος έκλεισε με τη σημείωση ότι «οι ελέφαντες είναι εξαιρετικά ευαίσθητοι στο LSD»….

ΣΤΕΛΕΧΗ ΤΗΣ CIA ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΠΗΡΕΙΑ LSD

Τα πειράματα με LSD, που έγιναν σε ανυποψίαστα θύματα και σε ανθρώπους πειραματόζωα, δεν αρκούσαν για να πείσουν τους αξιωματούχους της CIA για τη χρηστικότητα αυτής της ουσίας. Μόνον όταν δοκίμασαν LSD και οι ίδιοι –απλοί πράκτορες, αξιωματούχοι, ακόμη και επιστήμονες– πείστηκαν ότι αυτή τη ουσία άξιζε όντως μια περίοπτη θέση στο μυστικό τους οπλοστάσιο. Όμως τα πειράματα με LSD σε στελέχη της CIA δεν ήταν χωρίς απρόοπτα και παρενέργειες. Αν και ορισμένοι από αυτούς καταλάβαιναν πως βρίσκονταν υπό την επήρεια της ουσίας και προσπάθησαν να συνέλθουν, κάποιοι άλλοι έφτασαν στα πρόθυρα της τρέλας. Ένα μάλιστα στέλεχος της CIA, αφού έλαβε LSD, πανικοβλήθηκε κι άρχισε να τρέχει σαν τρελός στους πολυσύχναστους δρόμους της Ουάσιγκτον. Όταν άρχισαν να τον αναζητούν τον βρήκαν κρυμμένο και κατατρομαγμένο σ’ ένα σιντριβάνι στην άλλη άκρη της πόλης. Κρύβονταν γιατί πίστευε πως κάθε αυτοκίνητο που περνούσε από μπροστά του δεν ήταν παρά ένα τέρας με γουρλωτά μάτια που ήθελε να τον βρει και να το κατασπαράξει. Τα άλλα στελέχη της CIA που τον εντόπισαν σ’ αυτή την κατάσταση ταλαιπωρήθηκαν πολύ για να τον επαναφέρουν. Είχε γίνει παρανοϊκός.

Ήταν τόσο μεγάλος ο ζήλος της αμερικανικής μυστικής υπηρεσίας για πειράματα με LSD εκείνη την περίοδο, που ένα μνημόνιο ασφάλειας προειδοποιούσε τον Δεκέμβριο του 1954: «Να αποφεύγονται οι δοκιμές του φαρμάκου μέσω των παραδοσιακών χριστουγεννιάτικων κοκτέιλ ποτών. Καλά είναι τα αστεία αυτής της περιόδου, αλλά η άστοχη χορήγηση LSD, μέσα και έξω από CIA, μπορεί να έχει ολέθρια αποτελέσματα».

Υπήρχε μάλιστα και μια περίπτωση αυτοκτονίας στελέχους της CIA, έπειτα από χορήγηση LSD, όπως αναφέρει σχετικό μνημόνιο της υπηρεσίας με ημερομηνία 31 Ιανουαρίου 1975: «Κάποιος Φρανκ Όλσον (Frank Olson), πολιτικό προσωπικό του Στρατιωτικού τμήματος, αυτοκτόνησε μια εβδομάδα ή κάπου τόσο μετά τη χορήγηση LSD από τον εκπρόσωπο της υπηρεσίας. Οι λεπτομέρειες σχετικά με αυτό το περιστατικό θα έχουν δοθεί σε κάποιο ξεχωριστό μνημόνιο, αλλά φαίνεται ότι οι ουσίες έχουν χορηγηθεί σε μερικά άγνωστα πρόσωπα από τον δρ. Γκότλιμπ (Gottlieb) την εποχή που επικεφαλής του τμήματος TSS (τώρα OTS). Λίγο πιο μετά τη χορήγηση του LSD στα πρόσωπα ειπώθηκε πως τους δόθηκε LSD. Μια μέρα μετά το πείραμα ο Όλσον άρχισε να συμπεριφέρεται μ’ έναν περίεργο και διαφορετικό τρόπο και αργότερα τον έθεσαν υπό ψυχιατρική αγωγή. Λίγες μέρες αργότερα ο Όλσον έπεσε από το παράθυρο δωματίου του New York Hotel και αυτοκτόνησε. Το μνημόνιο με ημερομηνία 1^η Δεκεμβρίου 1953 από το προσωπικό του IG προκάλεσε τη συλλογή όλου του υλικού που αφορούσε το LSD. Οι πληροφορίες που περιείχαν οι προαναφερόμενοι φάκελοι έδειξαν ότι τα ναρκωτικά έχουν χορηγηθεί χωρίς την προηγούμενη γνώση ή έγκριση από το Γραφείο Ασφάλειας (Office of Security) ή το Γραφείο των Ιατρικών Υπηρεσιών (Office of Medical Services)».

ΚΑΤΙ ΒΑΖΟΥΝ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΟΥ ΠΙΝΟΥΜΕ

Εκτός από τους πράκτορες της CIA το LSD δοκιμάστηκε και σε στρατιώτες. Υπολογίζεται πως το LSD δοκιμάστηκε σε περίπου 1.500 Αμερικανούς στρατιώτες που, υποτίθεται, δέχθηκαν να το χρησιμοποιήσουν υπακούοντας σε διαταγές ανωτέρων, ενώ υπήρξαν και περιπτώσεις που το δοκίμασαν χωρίς καθόλου να έχουν ενημερωθεί. Ένας από τους στρατιώτες-πειραματόζωα ήταν και ο αρχιλοχίας Τζιμ Στάνλεϊ, που του έβαλαν LSD στο νερό που έπινε, και αυτό τον κατέστρεψε ψυχολογικά. Οι τρομακτικές παραισθήσεις του δεν τον εγκατέλειψαν ακόμη και μετά την επίδραση της ουσίας. Αποτέλεσμα ήταν να καταστραφεί η καριέρα του αλλά και ο γάμος του. Ο Αμερικανικός Στρατός τον ενημέρωσε έπειτα από 17 χρόνια ότι τον είχε χρησιμοποιήσει ως πειραματόζωο με LSD. Τότε εκείνος αποφάσισε να προβεί σε μήνυση προς το αμερικανικό κράτος. Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ όμως αποφάσισε ότι κανείς Αμερικανός στρατιώτης, που συμμετείχε σε πειράματα LSD, δεν μπορούσε να μηνύσει γι’ αυτό το λόγο το αμερικανικό κράτος…

Το LSD δοκιμάστηκε την ίδια εποχή και σε Βρετανούς στρατιώτες, όπως σε δύο σμηνίτες της RAF, που μεταφέρθηκαν σε ειδικό στρατόπεδο και τους έδωσαν να πιουν δύο ποτήρια με νερό με μια ουσία μέσα και τους είπαν: «θέλουμε να δούμε πως θα αντιδράσετε σ’ αυτή την ουσία». Ο σμηνίτης Γουέμπ, τη δεύτερη φορά που συμμετείχε στο πείραμα, άρχισε να αισθάνεται τα αποτελέσματά του: «Πολύ παράξενα πράγματα άρχισαν να συμβαίνουν στους τοίχους και στο πάτωμα. Όλα έδιναν την εντύπωση πως ήταν σκεπασμένα με δέκα εκατοστά διαφανές υγρό… Μετά άρχισαν να ανοίγουν και να μαδούν τα πρόσωπα των ανθρώπων. Αυτό κι αν ήταν παράξενο! Τα πρόσωπα, οι σάρκες τους, μαδούσαν και φαίνονταν ο σκελετός τους. Ήξερες κάλλιστα ότι ο τύπος αυτός σου μιλούσε επειδή μπορούσες να τον ακούσεις, αλλά δεν τον καταλάβαινες. Ήταν μια φρικτή αίσθηση».

Στο μεταξύ την ίδια περίοδο άγχος κατέλαβε τη CIA μη τυχόν και οι Σοβιετικοί έπαιρναν στην κατοχή τους το LSD και γι’ αυτό έσπευσαν να αγοράσουν όλες τις ποσότητες της ουσίας που είχε παρασκευάσει η φαρμακευτική εταιρεία Sandoz. Πίστευαν πως η εταιρεία είχε στην κατοχή της ποσότητα δέκα κιλών –ποσότητα ικανή για να τριπαριστεί ολόκληρη η πολιτεία της Νέας Υόρκης για μια μέρα. Στην πραγματικότητα η Sandoz είχε προλάβει να παρασκευάσει μονάχα 40 γραμμάρια LSD, τα οποία και αγόρασε όλα ένας πράκτορας της CIA έναντι 240.000 δολαρίων. Γεγονός είναι πάντως πως η φαρμακευτική εταιρεία Sandoz παραπονιόνταν πως το LSD δεν τους απέφερε έσοδα, αλλά αντίθετα έγινε αιτία πολλών προβλημάτων και σκοτούρας.

ΠΑΡΑΙΣΘΗΣΙΟΓΟΝΑ ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ

Εκτός από ανυποψίαστους πολίτες, στρατιώτες και στελέχη της CIA, το LSD έσπευσαν να το δοκιμάσουν και ορισμένοι επιστήμονες για να διαπιστώσουν βιωματικά την επίδρασή του. Την ίδια εποχή το ενδιαφέρον των ειδικών στράφηκε και προς τα «ιερά μανιτάρια» της κεντρικής Αμερικής, που φαίνονταν να έχουν έντονη παραισθησιογόνα δράση. Μάλιστα ένας μυκητολόγος κατάφερε να αναπαραγάγει τα παραισθησιογόνα μανιτάρια και στη συνέχεια αποξήρανε εκατό γραμμάρια από αυτά και τα έστειλε στον δρ. Άλμπερτ Χόφμαν. Αυτός, αφού τα χορήγησε πρώτα σε πειραματόζωα, προσφέρθηκε να τα δοκιμάσει και τα αποτελέσματα ήταν επιεικώς εντυπωσιακά. Μέσα σε μισή ώρα ο κόσμος γύρω του άλλαξε και όλα ξαφνικά του θύμιζαν Μεξικό! Οι εικόνες εναλλάσσονταν αστραπιαία μπροστά στα μάτια κι αυτό ήταν κάτι που δεν μπορούσε να αντέξει: «Φοβήθηκα ότι θα με παρέσυρε η δίνη σχημάτων και χρωμάτων και γρήγορα θα έλιωνα», έγραψε αργότερα ο δρ. Χόφμαν. Ο ίδιος διαπίστωσε πως τα παραισθησιογόνα μανιτάρια περιείχαν δύο νέες δραστικές Ψυχοτρόπες ουσίες, στις οποίες έδωσε τα ονόματα psilocin και psilocybin. Σύμφωνα με τον ίδιο αυτές οι ουσίες προκαλούν τα θρησκευτικά οράματα, που ήταν συνηθισμένο φαινόμενο στους σαμάνους του Μεξικό.

LSD: ΤΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΟ ΦΑΡΜΑΚΟ

Στο μεταξύ η CIA συνέχισε να δοκιμάζει LSD σε ανυποψίαστα θύματα για να προσδιορίσει επακριβώς τη δράση του. Οι δοκιμές αυτές γινόταν από πράκτορες της υπηρεσίας μέσα σε «ασφαλή σπίτια», που είχε νοικιάσει και διαμορφώσει κατάλληλα, και βρίσκονταν στη Νέα Υόρκη και στο Σαν Φραντσίσκο. Τα πειραματόζωα ήταν συνήθως πόρνες, ναρκομανείς και εγκληματίες, που δεν ήξεραν τι ακριβώς τους είχαν χορηγήσει. Οι δοκιμές αυτές κράτησαν ως το 1965-1966 και στο τέλος οι ειδικοί της CIA κατέληξαν στο συμπέρασμα πως το LSD δεν ήταν αποτελεσματικό «φάρμακο της αλήθειας», δηλαδή ότι δεν ενδεικνύονταν για τις λεγόμενες «ειδικές ανακριτικές μεθόδους» της. Αντίθετα συμπέραναν πως το LSD ήταν ένα «απρόβλεπτο φάρμακο», που μερικές φορές προκαλούσε απόλαυση και άλλοτε πανικό. Το χειρότερο πάντως είναι πως όσοι το χρησιμοποιούσαν θυμόντουσαν πάντοτε την εμπειρία που έζησαν –κι αυτό κάθε άλλο παρά βόλευε τη CIA. Τελικά η CIA αποφάσισε πως το LSD αντί για φάρμακο της αλήθειας ήταν ένα φάρμακο κατά της αλήθειας, εφόσον όσοι το έπαιρναν έλεγαν ακατάληπτα, ασυνάρτητα και εντελώς παραπλανητικά πράγματα…

LSD ΚΑΙ Η ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΤΗΣ ΨΥΧΕΔΕΛΕΙΑΣ

Αν και απέτυχε ως πολλά υποσχόμενο «φάρμακο της αλήθειας» στο ανακριτικό οπλοστάσιο της CIA, το LSD κατάφερε να πετύχει ως η κατεξοχήν ουσία που θα προκαλούσε την έκρηξη της νέας ψυχεδελικής εποχής. Αρκετοί προωθημένοι επιστήμονες, διανοούμενοι και καλλιτέχνες μπήκαν τότε στον πειρασμό να δοκιμάσουν αυτό το «μαγικό χάπι» και να εντρυφήσουν έτσι στην ανερχόμενη κουλτούρα της ψυχεδέλειας. Ο Άλντους Χάξλεϋ στο περίφημο βιβλίο του Οι Πύλες της Αντίληψης (The Doors of Perception), από το οποίο πήρε και το όνομα του το γνωστό ροκ συγκρότημα Doors, περιέγραψε την προσωπική του ψυχεδελική εμπειρία, όταν το 1954 δοκίμασε για πρώτη φορά μεσκαλίνη, η οποία περιέχει κι αυτή λυσεργικό οξύ: «Μισή ώρα μετά, που ήπια το ναρκωτικό, άρχισα να συνειδητοποιώ ότι μπροστά μου χόρευαν αργά χρυσά φώτα. Λίγο αργότερα, εμφανίστηκαν υπέροχες κόκκινες επιφάνειες που φούσκωναν κι απλώνονταν από κάποιους λαμπρούς κόμπους ενέργειας, και πάλλονταν από μια ζωή που ακολουθούσε κάποιο σχήμα που συνέχεια άλλαζε. Σε μια άλλη στιγμή, το κλείσιμο των ματιών μου αποκάλυψε ένα σύμπλεγμα γκρίζων δομών, μέσα από τις οποίες αναδύονταν απαλές γαλαζωπές σφαίρες κι αποκτούσαν μια έντονη στερεότητα. Αφού έκαναν την εμφάνισή τους, θα γλιστρούσαν αθόρυβα προς τα πάνω και θα εξαφανίζονταν… Έβλεπα με κάθε λεπτομέρεια το θαύμα της απογυμνωμένης ύπαρξης». Ο Χάξλεϋ υποστήριζε πως οι ψυχεδελικές ουσίες ακυρώνουν τη λεγόμενη «βαλβίδα περιορισμού» του εγκεφάλου και δημιουργούν στο χρήστη τους μια προσωρινή διέξοδο μέσω της οποίας μπορεί να αντιληφθεί όλο το περιεχόμενο του, όπως το αποκαλούσε, Ελεύθερου Πνεύματος.

Ανάμεσα στους πρώτους που δεν αντιστάθηκαν στον πειρασμό να δοκιμάσουν το LSD, καθώς και την ψιλοκυβίνη, ήταν και ο Τόμοθι Λίρι (1920-1996), ένας ψυχολόγος που δίδασκε στο Χάρβαρντ, αλλά σύντομα εξελίχθηκε σε «γκουρού» της ψυχεδελικής κουλτούρας. Οι περιγραφές των εμπειριών του έχουν μείνει πλέον κλασικές, ειδικά αυτές που αφορούν την ψιλοκυβίνη από τα παραισθησιογόνα μανιτάρια: «Ήταν το κλασικό οραματικό ταξίδι. Επανήλθα αλλαγμένος. Ποτέ δεν είσαι ο ίδιος αν προηγουμένως ρίξεις μια ματιά στη σήραγγα του χρόνου. Ποτέ δεν είσαι ο ίδιος αν προηγουμένως δεν αφαιρέσεις το πέπλο». Ο Λίρι εξελίχθηκε σε ένθερμος υποστηρικτής της ψιλοκυβίνης, παρήγγειλε πολλές ταμπλέτες της ουσίας, τις μοίρασε σε φίλους και συνεργάτες και ξεκίνησε το Πρόγραμμα Psilocybin του Χάρβαρντ, χορηγώντας το φάρμακο σε 34 τροφίμους των φυλακών της Μασαχουσέτης, έχοντας το σύνθημα: «Ας δούμε αν μπορούμε να μεταμορφώσουμε τους εγκληματίες σε αγγέλους!» Ανάμεσα σ’ εκείνους που δοκίμασαν την ψιλοκυβίνη του Λίρι ήταν και οι Beatnik συγγραφείς Τζακ Κέρουακ και Άλεν Γκίνσμπεργκ. Μάλιστα ο τελευταίος, μισή ώρα μετά τη λήψη της ουσίας εμφανίστηκε ολόγυμνος μέσα σε μια αίθουσα κραυγάζοντας: «Είμαι ο Μεσσίας! Ήρθα για να διδάξω την αγάπη στον κόσμο».

Ορισμένοι αντισυμβατικοί επιστήμονες και κυρίως ψυχολόγοι μελέτησαν σε βάθος και πειραματίστηκαν με το LSD, προκειμένου να κατανοήσουν καλύτερα τις λειτουργίες και δυσλειτουργίες της ανθρώπινης συνείδησης. Ένας απ’ αυτούς ήταν και ο Τσεχικής καταγωγής ψυχίατρος Στάνισλαβ Γκροφ (Stanislav Grof), ο οποίος το 1975 αυτομόλησε στις ΗΠΑ. Ο Γκροφ μελέτησε επισταμένα τη χρήση των ψυχεδελικών ουσιών για τη θεραπεία ψυχικών διαταραχών και πρώτος έκανε λόγο για ολοτροπικές καταστάσεις της συνείδησης, δηλαδή «τρεπόμενες προς την ολότητα». Σ΄ αυτές τις καταστάσεις, που δημιουργούνται κι από τη χρήση ψυχεδελικών ουσιών, παρατηρείται εισβολή στο επίπεδο της συνείδησης περιεχομένων από άλλες διαστάσεις της ύπαρξης. Οι ολοτροπικές καταστάσεις της συνείδησης χαρακτηρίζονται από κατακλυσμιαίες αλλοιώσεις της αντίληψης σε όλες τις αισθητηριακές περιοχές, που συνήθως προέρχονται από το ατομικό και συλλογικό ασυνείδητο. Σύμφωνα με τον Γκροφ αυτές οι συνειδησιακές καταστάσεις χαρακτηρίζονται από «αισθήματα εκστατικής αγαλλίασης, ουράνιας ευδαιμονίας και ‘’άφατης γαλήνης’’ μέχρι επεισόδια αβυσσώδους τρόμου, φονικού μίσους, έσχατης απελπισίας, βασανιστικών ενοχών και άλλες μορφές αφάνταστου ψυχικού μαρτυρίου. Στις ακραίες τους εκδοχές αυτές οι συγκινησιακές καταστάσεις ταιριάζουν με τις περιγραφές των παραδείσιων ή ουράνιων σφαιρών και των κολάσεων, όπως περιγράφονται στις γραφές των μεγάλων θρησκειών του κόσμου» (Stanislav Grof, Η Ψυχολογία του Μέλλοντος).

Οι ολοτροπικές καταστάσεις της συνείδησης δεν ήταν κάτι το καινούργιο, εφόσον έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην ανθρώπινη ιστορία. Έκαναν την εμφάνισή τους σχεδόν σε όλους τους πολιτισμούς και σε όλες τις θρησκείες, και προκαλούνταν κυρίως με την τελετουργική χρήση των φυσικών ψυχεδελικών ουσιών (π.χ. σ’ αυτές βασίζεται ο σαμανισμός). Είναι γνωστό άλλωστε πως οι αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν στα Ελευσίνια Μυστήρια τον μύκητα ερυσιβώδη όλυρα των σιτηρών (Claviceps purpurea) ή τα «ιερά μανιτάρια», οι Αζτέκοι, οι Μάγιας και οι Τολτέκοι του Μεξικού τη μεσκαλίνη από τον κάκτο πεγιότ (Lophophora williamsii), το ιερό μανιτάρι τεονανακάτλ (Psilocybe mexicana) και διάφορα άλλα παραισθησιογόνα φυτά.

Η σύγχρονη ψυχοφαρμακολογική έρευνα εμπλούτισε το οπλοστάσιο των μεθόδων για την πρόκληση ολοτροπικών καταστάσεων της συνείδησης, με την ανακάλυψη νέων χημικών ψυχεδελικών ουσιών, που παρήχθησαν σε εργαστηριακές συνθήκες. Το LSD, η λεγόμενη «ατομική βόμβα της σκέψης», αποτέλεσε την αιχμή του δόρατος των χημικών ψυχεδελικών ουσιών και συνεισέφερε σημαντικά στη δημιουργία μιας ολόκληρης «ψυχεδελικής υποκουλτούρας», που μεταμόρφωσε το Δυτικό πολιτισμό. Ήταν αναμφισβήτητα ένα επικίνδυνο όπλο, που χρησιμοποιήθηκε εξ αρχής για τον έλεγχο και όχι για την απελευθέρωση του ανθρώπινου νου. Αυτό άλλωστε είχε επισημάνει και το 1977 ο ίδιος ο δρ. Άλμπερτ Χόφμαν: «Έχω τελειοποιήσει το LSD για ιατρική χρήση, όχι ως όπλο. Αυτή η ουσία μπορεί να σας τρελάνει ή ακόμη και να σας σκοτώσει, αν δεν χρησιμοποιηθεί κατάλληλα κάτω από ιατρική επίβλεψη. Σε κάθε περίπτωση, η έρευνα θα πρέπει να συνεχιστεί από ιατρικό προσωπικό και όχι από στρατιωτικούς ή μυστικές υπηρεσίες».


πηγή